وضعیت فعلی ویزای آمریکا برای ایرانیان: از ۱۱ دی ۱۴۰۴ (۱ ژانویه ۲۰۲۶)، طبق فرمان ریاستجمهوری ۱۰۹۹۸، صدور ویزاهای آمریکا، از جمله ویزای دانشجویی (F و J) و ویزای مهاجرتی و لاتاری، برای دارندگان پاسپورت ایرانی متوقف است؛ این تعلیق در ادامهی محدودیتی است که از ۱۹ خرداد ۱۴۰۴ برقرار شده بود. مهمترین استثنا برای دانشجوها، افراد دوتابعیتیاند که با پاسپورت کشوری غیرمشمول اقدام میکنند. پیش از هر تصمیم، آخرین وضعیت را با ما بررسی کنید.
کشوری که برای همه «بهترین» باشد وجود ندارد. اما اگر به خاطر توقف ویزای آمریکا دنبال جایگزین هستید، تصویر کلی تا آبان ۱۴۰۵ این است: آلمان و ایتالیا ارزانترین گزینهها هستند، ولی نوبت سفارت و زبان محلی را باید جدی بگیرید. کانادا و استرالیا بیشترین فرصت کار بعد از تحصیل را میدهند، اما هزینهی بالاتر و تمکن سنگینتری میخواهند. انگلستان دورههای ارشد یکساله دارد، ولی مهلت کار بعد از تحصیلش از ۲۰۲۷ کوتاهتر میشود. در این مقاله پنج کشور را از نظر هزینه، اجازهی کار، کار بعد از تحصیل، زمان ویزا و زبان کنار هم میگذاریم. همهی رقمها را در مهر و آبان ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶) از صفحههای رسمی چک کردهایم.
اول، وضعیت آمریکا در یک پاراگراف
از ۱۱ دی ۱۴۰۴ (۱ ژانویهی ۲۰۲۶)، طبق اعلامیهی ریاستجمهوری ۱۰۹۹۸، صدور ویزای آمریکا، از جمله ویزای تحصیلی F و ویزای تبادلی J، برای دارندگان گذرنامهی ایرانی متوقف است. این اعلامیه ادامهی محدودیتی است که از ۱۹ خرداد ۱۴۰۴ (۹ ژوئن ۲۰۲۵) برقرار بود. مهمترین استثنا برای دانشجوها، افراد دوتابعیتی هستند که با گذرنامهی کشوری غیرمشمول سفر میکنند. اگر چنین گذرنامهای ندارید، برنامهریزی برای کشور دیگر منطقیترین کار است. چرایی داشتن پلن B را در مقالهی «چرا پلن B؟» در همین سایت مفصل توضیح دادهایم.
معیارهای مقایسه
برای هر کشور این پنج معیار را بررسی میکنیم:
- هزینه: شهریه، تمکن مالی لازم برای ویزا و هزینهی خود ویزا.
- اجازهی کار در دوران تحصیل.
- کار بعد از تحصیل: مدت و شرایط ویزای بعد از فارغالتحصیلی.
- زمان و مسیر ویزا: مخصوصاً اینکه انگشتنگاری و مصاحبه برای ساکنان ایران کجا انجام میشود.
- زبان: هم زبان تحصیل و هم مدرک زبانی که لازم دارید.
یک نکتهی مشترک: دسترسی ساکنان ایران به آزمونهای زبان در ۲۰۲۶ محدود شده است. آخرین آیلتس در ایران ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ (۳۱ ژانویهی ۲۰۲۶) برگزار شد، پس از تعلیق مجوز عمومی G وزارت خزانهداری آمریکا در ۲ شهریور ۱۴۰۵ (۲۴ اوت ۲۰۲۶)، ETS تافل و GRE را در ایران متوقف کرد، دولینگو از ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ برای مدرک هویتی ایرانی بسته شد و Pearson VUE از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ برای ساکنان ایران نوبت نمیدهد. جزئیات در مقالهی آزمونهای زبان در همین سایت آمده است.
کانادا
هزینه: شهریهی بینالمللی بالاست و بین دانشگاهها خیلی فرق میکند. برای ویزا، علاوه بر شهریهی سال اول، باید هزینهی زندگی را هم نشان دهید. طبق صفحهی IRCC، برای درخواستهای ثبتشده از ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ (۱ سپتامبر ۲۰۲۶)، این رقم برای یک نفر خارج از کبک ۲۳٬۴۴۸ دلار کانادا در سال است.
کار در دوران تحصیل: تا ۲۴ ساعت در هفته بیرون از دانشگاه در طول ترم، و بدون محدودیت ساعت در تعطیلات رسمی.
کار بعد از تحصیل: مجوز PGWP. فارغالتحصیل ارشدی که دورهاش دستکم ۸ ماه بوده، میتواند PGWP سهساله بگیرد، حتی اگر برنامه کمتر از دو سال باشد. برای فارغالتحصیلان کارشناسی، ارشد و دکترا شرط رشتهی تحصیلی وجود ندارد، اما مدرک زبان در سطح CLB 7 در هر چهار مهارت لازم است. درخواست باید ظرف ۱۸۰ روز بعد از اعلام پایان دوره ثبت شود.
زمان و مسیر ویزا: کانادا برای ۲۰۲۶ سقف ۴۰۸ هزار مجوز تحصیل گذاشته است. خبر خوب برای متقاضیان تحصیلات تکمیلی: از ۱۱ دی ۱۴۰۴ (۱ ژانویهی ۲۰۲۶)، دانشجویان ارشد و دکترای مؤسسههای دولتی دیگر به نامهی تأیید استانی (PAL) نیاز ندارند. در فهرست مراکز درخواست ویزا (VAC) در سایت IRCC هم مرکزی در ایران نیست. پس برای انگشتنگاری باید به مرکزی در کشور دیگر بروید و هزینه و زمان این سفر را از قبل حساب کنید.
زبان: انگلیسی یا فرانسوی. نمرهی زبان هم برای پذیرش لازم است و هم بعداً برای PGWP.
انگلستان
هزینه: شهریه بالاست، اما بسیاری از ارشدها یکسالهاند. هزینهی ویزای دانشجویی از خارج انگلستان ۵۵۸ پوند است و هزینهی درمان (IHS) برای دانشجو ۷۷۶ پوند در سال. تمکن زندگی برای حداکثر ۹ ماه فعلاً ماهی ۱٬۵۲۹ پوند در لندن و ۱٬۱۷۱ پوند در جاهای دیگر است. برای درخواستهایی که از ۹ آذر ۱۴۰۵ (۳۰ نوامبر ۲۰۲۶) ثبت میشوند، این رقمها به ۱٬۵۷۰ و ۱٬۲۰۳ پوند میرسد. پس اگر برای پاییز ۲۰۲۷ برنامه میریزید، رقم جدید را ملاک بگذارید. پول باید دستکم ۲۸ روز پشتسرهم در حساب بماند.
کار در دوران تحصیل: برای دورهی تماموقت در سطح کارشناسی و بالاتر، ۲۰ ساعت در هفته در طول ترم و تماموقت در تعطیلات.
کار بعد از تحصیل: ویزای Graduate. برای درخواستهایی که تا ۱۰ دی ۱۴۰۵ (۳۱ دسامبر ۲۰۲۶) ثبت شوند دو سال است، اما برای درخواستهای از ۱۱ دی ۱۴۰۵ (۱ ژانویهی ۲۰۲۷) به بعد ۱۸ ماه. دانشآموختگان دکترا سه سال میگیرند. هزینهی این ویزا ۹۳۷ پوند است، بهاضافهی IHS.
زمان و مسیر ویزا: درخواست را میتوانید تا ۶ ماه پیش از شروع دوره بدهید. جواب معمولاً حدود سه هفته بعد از بیومتریک میآید. ابزار رسمی gov.uk هنوز برای ایران مرکز VFS را نشان میدهد. پیش از رزرو، وضعیت فعال بودن مرکز تهران را در همان صفحه چک کنید. همراه بردن خانواده هم برای ارشدهای درسی ممکن نیست و فقط برای دکترا و ارشدهای پژوهشی (و دانشجوهای بورسیهی دولتی) باز است.
زبان: انگلیسی در سطح B2 برای مقطع کارشناسی و بالاتر. دانشگاه میتواند سطح زبان را خودش بسنجد، اما معیارش باید همین سطح باشد.
استرالیا
هزینه: شهریه بالاست و هزینهی ویزا هم از ۱۰ تیر ۱۴۰۵ (۱ ژوئیهی ۲۰۲۶) از ۲٬۰۰۰ به ۲٬۵۰۰ دلار استرالیا رسیده است. مبلغ تمکن را ابزار رسمی Document Checklist وزارت امور داخلی بر اساس دورهی شما مشخص میکند. پیش از برنامهریزی، رقم روز را در همان ابزار ببینید.
کار در دوران تحصیل: ۴۸ ساعت در هر دو هفته در طول ترم و بدون محدودیت در تعطیلات. دانشجویان ارشد پژوهشی و دکترا بعد از شروع دوره محدودیت ساعت ندارند.
کار بعد از تحصیل: ویزای ۴۸۵، شاخهی Post-Higher Education Work. طبق قواعدی که از ۱۱ تیر ۱۴۰۳ (۱ ژوئیهی ۲۰۲۴) اجرا شده، کارشناسی و ارشد درسی تا دو سال و ارشد پژوهشی و دکترا تا سه سال است. سقف سنی معمولاً ۳۵ سال است (برای ارشد پژوهشی و دکترا، زیر ۵۰ سال).
زمان و مسیر ویزا: سقف ورود دانشجوی تازه برای ۲۰۲۷، مثل ۲۰۲۶، ۲۹۵ هزار نفر اعلام شده است. از ۱۰ مهر ۱۴۰۵ (۲ اکتبر ۲۰۲۶) هم قواعد تازهای دربارهی درخواست از داخل استرالیا و همراه بردن خانواده اجرا شده است. ورودیهای اصلی استرالیا فوریه و ژوئیهاند، نه سپتامبر. جزئیات بیومتریک و شرط Genuine Student را در مقالهی ویزای دانشجویی استرالیا در همین سایت بخوانید.
زبان: انگلیسی.
آلمان
هزینه: در بیشتر ایالتها دانشگاه دولتی شهریه ندارد و فقط هزینهی ترم میگیرد. استثنای مهم بادن-وورتمبرگ است که از دانشجوی غیر اروپایی ترمی ۱٬۵۰۰ یورو میگیرد. چند دانشگاه دیگر هم برای غیر اروپاییها شهریه گذاشتهاند. تمکن از طریق حساب مسدود است: طبق صفحهی نمایندگیهای آلمان، ماهی ۹۹۲ یورو یعنی ۱۱٬۹۰۴ یورو برای یک سال.
کار در دوران تحصیل: ۱۴۰ روز کامل یا ۲۸۰ نیمروز در سال، یا بهجای آن تا ۲۰ ساعت در هفته در طول ترم.
کار بعد از تحصیل: بعد از گرفتن مدرک از دانشگاه آلمانی، طبق مادهی ۲۰ قانون اقامت، اقامت جستوجوی کار تا ۱۸ ماه داده میشود. در این مدت باید هزینهی زندگیتان تأمین باشد و کار کردن در چارچوب همان قانون مجاز است.
زمان و مسیر ویزا: این بزرگترین نقطهی ضعف آلمان برای ساکنان ایران است. صفحهی اصلی سفارت آلمان در تهران در آبان ۱۴۰۵ وضعیت بخش ویزا را «فعالیت محدود» اعلام کرده و تاریخی برای بازگشت به حالت عادی نداده است. پاسخ رسمی دولت آلمان به بوندستاگ (۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵) هم گفته بود ظرفیت سفارت بهشدت کاهش یافته است. اگر آلمان را انتخاب میکنید، زمان ویزا را با فاصلهی زیاد در برنامه بگذارید. وضعیت روز را در مقالهی ویزای تحصیلی آلمان در همین سایت دنبال کنید.
زبان: برنامههای انگلیسیزبان ارشد کم نیستند، اما کارشناسی بیشتر آلمانی است. برای زندگی روزمره و بازار کار، آلمانی تقریباً لازم است.
ایتالیا
هزینه: شهریهی دانشگاههای دولتی بر اساس وضعیت مالی خانواده محاسبه میشود و معمولاً پایینتر از چهار کشور دیگر است. مثلاً در پلیتکنیک میلان برای ۲۰۲۶/۲۰۲۷ بین حدود ۱۵۷ تا ۳٬۹۴۳ یورو در سال است. بورسیههای منطقهای DSU هم بر اساس وضعیت مالی داده میشوند. طبق چکلیست ۲۰۲۶ سفارت ایتالیا در تهران، حداقل تمکن ۱۰٬۱۷۹٫۸۵ یورو برای هر سال است.
کار در دوران تحصیل: تا ۲۰ ساعت در هفته، با سقف ۱٬۰۴۰ ساعت در سال.
کار بعد از تحصیل: کسی که در ایتالیا کارشناسی، ارشد یا دکترا گرفته، میتواند اقامت ۹ تا ۱۲ ماهه برای جستوجوی کار یا راهاندازی کسبوکار بگیرد. این کوتاهترین مهلت در بین این پنج کشور است.
زمان و مسیر ویزا: مسیر ایتالیا از پیشثبتنام در پورتال Universitaly میگذرد. سفارت ایتالیا در تهران از ۲۹ خرداد ۱۴۰۵ (۱۹ ژوئن ۲۰۲۶) دوباره باز شد و برای سال ۲۰۲۶/۲۰۲۷ نوبت دانشجوها را خودش از طریق شرکت طرف قرارداد به ایمیل ثبتشده در Universitaly فرستاد. برای همین سال، دانشگاهی مثل پیزا فقط ویزاهایی را قبول میکند که تا ۹ آذر ۱۴۰۵ (۳۰ نوامبر ۲۰۲۶) صادر شده باشند. ددلاین اپلای دانشگاهها هم زود است. مثلاً پلیتکنیک میلان برای ورودی سپتامبر ۲۰۲۷ فراخوان اول مهندسی را از ۹ مهر تا ۱۰ آذر ۱۴۰۵ (۱ اکتبر تا ۱ دسامبر ۲۰۲۶) باز گذاشته است.
زبان: برنامههای انگلیسیزبان زیادند، مخصوصاً در ارشد. برای زندگی و کار، ایتالیایی کمک بزرگی است.
جمعبندی: کدام کشور برای چه کسی؟
- بودجهی محدود دارید و حاضرید زبان محلی یاد بگیرید: آلمان و ایتالیا. در آلمان نوبت سفارت، و در ایتالیا ددلاینهای زود و مهلت کوتاه بعد از تحصیل را حساب کنید.
- مهمترین هدفتان کار و ماندن بعد از تحصیل است و بودجه یا فاند دارید: کانادا (PGWP سهساله برای ارشد) و استرالیا (دو تا سه سال).
- میخواهید سریع مدرک بگیرید: ارشد یکسالهی انگلستان، با این آگاهی که ویزای Graduate برای ورودی ۲۰۲۷ هجدهماهه است.
- دکترا میخواهید: هر پنج کشور موقعیت دکترای فانددار دارند و همه رقابتیاند. در آلمان دکترا اغلب یک شغل با قرارداد است.
اشتباهات رایج
- انتخاب کشور فقط بر اساس شهریه، بدون حساب کردن تمکن، سفر برای انگشتنگاری و زمان انتظار ویزا.
- استفاده از رقمهای قدیمی تمکن.
- فرض اینکه ویزای کار بعد از تحصیل هنوز همان مدت سالهای قبل را دارد، مثلاً دو سال برای انگلستان.
- گذاشتن آزمون زبان برای لحظهی آخر.
- اعتماد به واسطههایی که وعدهی «نوبت خارج از صف» یا «ویزای تضمینی» میدهند. فقط از مسیر رسمی اقدام کنید و همهی فرمها را کامل و صادقانه پر کنید.
چکلیست تصمیم
- بودجهی کل دوره را، نه فقط سال اول، برای دو یا سه کشور حساب کردهام.
- میدانم انگشتنگاری هر کشور کجا انجام میشود و هزینهی رفتوآمدش چقدر است.
- مدرک زبانی که واقعاً میتوانم بگیرم، در برنامههای هدفم پذیرفته میشود.
- مدت کار بعد از تحصیل را برای سال ورود خودم چک کردهام.
- ددلاینها را در تقویم نوشتهام (راهنمایش در مقالهی «تقویم اپلای پاییز ۲۰۲۷» در همین سایت).
قواعد و رقمها مرتب تغییر میکنند؛ پیش از هر پرداخت، صفحهی رسمی را دوباره ببینید.
اگر بین این کشورها مردد هستید، دورهی پلن B مسیر مهاجرت دقیقاً برای همین مقایسه و برنامهریزی ساخته شده است. میتوانید فرم ارزیابی رایگان را هم پر کنید تا با توجه به رشته و بودجهتان گزینهها را با هم مرور کنیم، یا برای مشاورهی تلفنی وقت بگیرید. خبرهای تازهی ویزا و آزمونها را هم در کانال تلگرام مسیر مهاجرت میگذاریم.
منابع
- اعلامیهی ریاستجمهوری ۱۰۹۹۸، فدرال رجیستر آمریکا: https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2025-12-19/pdf/2025-23570.pdf
- Proof of financial support, study permit – IRCC: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/study-canada/study-permit/get-documents/financial-support.html
- Work off campus as an international student – IRCC: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/study-canada/work/work-off-campus.html
- About the post-graduation work permit – IRCC: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/study-canada/work/after-graduation/about.html
- Post-graduation work permit: Who can apply – IRCC: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/study-canada/work/after-graduation/eligibility.html
- 2026 allocations under the international student cap – IRCC: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/news/notices/2026-provincial-territorial-allocations-under-international-student-cap.html
- Find a visa application centre – IRCC: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/corporate/contact-ircc/offices/find-visa-application-centre.html
- Student visa – GOV.UK: https://www.gov.uk/student-visa
- Student visa, money you need – GOV.UK: https://www.gov.uk/student-visa/money
- Student update, changes to the Immigration Rules September 2026 – UKCISA: https://www.ukcisa.org.uk/news/student-update-changes-to-the-immigration-rules-september-2026/
- Immigration Rules Appendix Student (ST 26.1) – GOV.UK: https://www.gov.uk/guidance/immigration-rules/immigration-rules-appendix-student
- Student visa, knowledge of English – GOV.UK: https://www.gov.uk/student-visa/knowledge-of-english
- Student visa, family members – GOV.UK: https://www.gov.uk/student-visa/family-members
- Healthcare surcharge – GOV.UK: https://www.gov.uk/healthcare-immigration-application/how-much-pay
- Graduate visa – GOV.UK: https://www.gov.uk/graduate-visa
- Find a visa application centre – GOV.UK: https://www.gov.uk/find-a-visa-application-centre
- Student visa (subclass 500) – Study Australia: https://www.studyaustralia.gov.au/en_in/plan-your-move/your-guide-to-visas/student-visa-subclass-500.html
- Student Visa Application Charge increase – Study Australia: https://www.studyaustralia.gov.au/en/tools-and-resources/news/student-visa-application-charge-increase
- Changes to Student visa application rules (500 and 590) – Department of Home Affairs: https://immi.homeaffairs.gov.au/visas/getting-a-visa/visa-listing/changes-to-student-visa-application-rules-500-590
- Australian Government confirms 2027 National Planning Level – Study Australia: https://www.studyaustralia.gov.au/en/Agent-Hub/agent-news-index/australian-government-confirms-2027-national-planning-level
- Temporary Graduate visa (subclass 485) – Study Australia: https://www.studyaustralia.gov.au/en/plan-your-move/your-guide-to-visas/temporary-graduate-visa-subclass-485
- Post-study work eligibility – University of South Australia: https://unisa.edu.au/education-agents/information-for-your-students/post-study-work-eligibility
- Document Checklist Tool – Department of Home Affairs: https://immi.homeaffairs.gov.au/visas/web-evidentiary-tool
- Study and work – Make it in Germany: https://www.make-it-in-germany.com/en/study-vocational-training/studying-in-germany/work
- قانون اقامت آلمان، مادهی ۲۰: https://www.gesetze-im-internet.de/aufenthg_2004/__20.html
- تأمین مالی اقامت تحصیلی، مبلغ ماهانه (نمایندگی آلمان در کیتو): https://quito.diplo.de/ec-de/service/05-visaeinreise/2433880-2433880
- سفارت آلمان در تهران: https://teheran.diplo.de/ir-de
- پاسخ دولت آلمان به بوندستاگ دربارهی ویزا در تهران، Drucksache 21/5935: https://dserver.bundestag.de/btd/21/059/2105935.pdf
- Tuition fees – Ulm University: https://uni-ulm.de/en/study/application-and-enrolment/tuition-fees
- Laurea and Laurea Magistrale fees – Politecnico di Milano: https://www.polimi.it/en/prospective-students/how-much-does-it-cost/laurea-laurea-magistrale-and-single-cycle-programmes
- Laurea Magistrale deadlines, foreign qualification – Politecnico di Milano: https://www.polimi.it/en/prospective-students/how-to-apply/admission-to-laurea-magistrale/foreign-qualification/deadlines
- Permesso di soggiorno per motivi di studio – Sapienza Università di Roma: https://www.uniroma1.it/it/pagina/permesso-di-soggiorno-motivi-di-studio
- Testo unico immigrazione, art. 39-bis.1 – Brocardi: https://brocardi.it/testo-unico-immigrazione/titolo-v/capo-ii/art39bis1.html
- اطلاعیهی ازسرگیری فعالیت سفارت ایتالیا در تهران: https://ambteheran.esteri.it/it/news/dall_ambasciata/2026/08/lambasciata-ditalia-comunica-la-ripresa-delle-attivita-a-teheran-a-partire-dal-19-giugno-2026/
- چکلیست ویزای تحصیلی ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷، سفارت ایتالیا در تهران: https://ambteheran.esteri.it/wp-content/uploads/2026/06/ITA-checklist-studio-immatricolazione_.pdf
- Pre-registration on Universitaly – University of Pisa: https://www.unipi.it/en/education/registration/enrolment-and-registration/enrolment-for-international-students/pre-registration-on-universitaly/
- اطلاعیهی ویزای تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷، سفارت ایتالیا در تهران: https://ambteheran.esteri.it/it/news/dall_ambasciata/2026/06/domande-di-visto-per-studio-immatricolazione-anno-accademico-2026-2027-avviso-allutenza/
- تعلیق مجوزهای عمومی F و G ایران، فدرال رجیستر آمریکا: https://public-inspection.federalregister.gov/2026-17426.pdf
- TOEFL and GRE testing update for Iran – ETS: https://www.ets.org/iran-testing-update.html
- IELTS announcement for Iran – IDP: https://ielts.idp.com/iran/about/ielts-announcement
- Suspension of exam services for select test-takers – Pearson VUE: https://www.pearsonvue.com/us/en/iran-update.html
- English language test ban in Iran – Times Higher Education: https://www.timeshighereducation.com/news/english-language-test-ban-iran-unfair-and-counterproductive