ویزا که می‌آید، خیلی‌ها فکر می‌کنند کار تمام شده. در واقع یک فصل تمام شده و فصل تازه‌ای شروع می‌شود که کارهای زیادی دارد. چند هفته‌ی قبل از پرواز و چند ماه اول بعد از رسیدن، تعیین می‌کنند شروع زندگی جدید چقدر آرام یا پرتنش باشد.
ما این مسیر را خودمان رفته‌ایم و همراه خیلی از بچه‌ها هم دوباره تجربه‌اش کرده‌ایم. در این مطلب چک‌لیستی آورده‌ایم که برای هر مقصدی کار می‌کند. جزئیات هر کشور فرق دارد، اما منطق کارها تقریباً همه‌جا یکی است.
قبل از سفر: کارهایی که فقط در ایران راحت انجام می‌شوند
قاعده‌ی طلایی ما این است: هر کاری که به حضور خودتان در ایران نیاز دارد، تا وقتی هستید تمامش کنید. از آن طرف، همین کارهای ساده می‌تواند ماه‌ها طول بکشد.
مدارک و ترجمه
- گذرنامه را چک کنید. اگر اعتبارش به پایان دوره نمی‌رسد یا کمتر از حد لازم کشور مقصد است، قبل از سفر تمدیدش کنید.
- مدارک ضروری را ترجمه‌ی رسمی کنید: شناسنامه، کارت ملی، کارت پایان خدمت، سند ازدواج، گواهینامه‌ی رانندگی، دانشنامه و ریزنمرات و گواهی‌های مهم. خیلی از این‌ها را ماه‌ها بعد لازم دارید؛ مثلاً برای تعویض گواهینامه یا ویزای همسر.
- اگر دانشگاه مقصد ریزنمرات رسمی را مستقیم از دانشگاه مبدأ می‌خواهد، این کار را قبل از رفتن پیگیری کنید.
- اگر کشور مقصد یا دانشگاه گواهی عدم سوءپیشینه خواسته، آن را به‌موقع بگیرید و ترجمه کنید.
- از همه‌ی مدارک مهم زندگی‌تان اسکن باکیفیت بگیرید و در یک فضای ابری امن نگه دارید.
سلامت و واکسن
- اگر دانشگاه سابقه‌ی واکسن خواسته، کارت بین‌المللی واکسن (کارت زرد) را بگیرید و فرم دانشگاه را همراه ببرید.
- بعضی دانشگاه‌ها آزمایش یا واکسن مشخصی می‌خواهند؛ مثلاً MMR یا آبله‌مرغان. فهرست دانشگاه را دقیق بخوانید.
- یک چکاپ کامل و دندان‌پزشکی قبل از رفتن انجام دهید. در خیلی از کشورها دندان‌پزشکی گران است و بیمه‌ی دانشجویی آن را کامل پوشش نمی‌دهد.
- اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید، به اندازه‌ی چند ماه همراه نسخه‌ی ترجمه‌شده ببرید و قوانین ورود دارو به کشور مقصد را چک کنید.
کارهای حقوقی و بانکی
- به یک یا دو نفر از اعضای خانواده که به آن‌ها اعتماد کامل دارید، در دفترخانه وکالت‌نامه بدهید تا اگر در نبودتان کار اداری یا بانکی پیش آمد، انجامش بدهند.
- سیم‌کارت ایرانی را فعال نگه دارید و دست کسی بسپارید که بتواند کدهای تأیید بانکی را برایتان بفرستد.
- عوارض خروج از کشور را فراموش نکنید.
بلیت و پرواز
- قبل از خرید، قیمت را در چند سایت مقایسه کنید. گاهی خرید از سایت‌های ایرانی به خاطر نرخ ارز ارزان‌تر درمی‌آید.
- بعضی ایرلاین‌ها برای دانشجوها تخفیف یا بار اضافه دارند؛ قبل از خرید بپرسید.
- زمان مناسب رسیدن معمولاً دو تا چهار هفته قبل از شروع ترم است تا برای خانه و کارهای اداری وقت داشته باشید.
- بار مجاز را دقیق بخوانید و مدارک اصلی، گذرنامه، نامه‌ی پذیرش و مدارک مالی را در کیف دستی نگه دارید، نه در چمدان.
پول نقد و گمرک
هر کشور برای ورود پول نقد قانون اعلام دارد. برای نمونه، طبق سایت گمرک کانادا، باید هر مقدار پول نقد یا اسناد مالی به ارزش ۱۰٬۰۰۰ دلار کانادا یا بیشتر را اعلام کنید. اعلام کردن به معنای ممنوعیت نیست، اما اعلام نکردن جریمه دارد. برای خروج ارز از ایران هم سقف مشخصی وجود دارد؛ رقم به‌روز را قبل از سفر از بانک یا گمرک بپرسید. همین‌طور فهرست کالاهای ممنوع یا مشمول اعلام در کشور مقصد را بخوانید؛ مواد غذایی، دارو و محصولات گیاهی معمولاً حساس‌اند.
در فرودگاه مقصد
در مرز، افسر مهاجرت مدارکتان را می‌بیند و ممکن است چند سؤال ساده بپرسد: چه می‌خوانید، کجا، چقدر پول دارید و کجا اقامت می‌کنید. برای نمونه، اداره‌ی مهاجرت کانادا از دانشجوها می‌خواهد گذرنامه، نامه‌ی معرفی صادرشده از دفتر ویزا، نامه‌ی پذیرش و مدارکی را که دفتر ویزا خواسته آماده داشته باشند. قبل از ترک باجه، اطلاعات مجوز اقامت یا تحصیل را که به شما می‌دهند با دقت چک کنید؛ اشتباه در نام یا تاریخ را همان‌جا راحت‌تر می‌شود اصلاح کرد.
هفته‌های اول: چک‌لیست ما
۱. دفتر دانشجویان بین‌المللی
اولین جایی که باید بروید دفتر International Student Office است. معمولاً جلسه‌ی آشنایی، ثبت‌نام نهایی، کارت دانشجویی و راهنمایی درباره‌ی بیمه و کار دانشجویی همان‌جاست. از چند هفته قبل از سفر هم با آن‌ها ایمیلی در تماس باشید تا کارهای اداری مثل نامه‌ها و فرم‌ها زودتر جلو بیفتد.
۲. شماره‌ی شناسایی مالیاتی یا تأمین اجتماعی
برای گرفتن حقوق TA یا RA تقریباً همه‌جا به یک شماره‌ی شناسایی نیاز دارید. نامش در هر کشور فرق دارد؛ در کانادا SIN، در بریتانیا National Insurance Number و در آلمان Steuer-ID. در کانادا طبق سایت دولت، دانشجو وقتی مجوز تحصیلش اجازه‌ی کار داشته باشد می‌تواند SIN بگیرد. هرچه زودتر اقدام کنید، اولین حقوق زودتر می‌رسد.
۳. حساب بانکی
با گذرنامه، مجوز اقامت یا تحصیل، نامه‌ی دانشگاه و آدرس محل سکونت به بانک بروید. خیلی از بانک‌ها بسته‌ی مخصوص دانشجو دارند که کارمزد ماهانه ندارد. در کشورهایی که سابقه‌ی اعتباری (Credit Score) مهم است، از همان اول یک کارت اعتباری ساده بگیرید و هر ماه کامل تسویه‌اش کنید؛ این سابقه بعدها برای اجاره‌ی خانه و وام لازم می‌شود.
۴. سیم‌کارت
اپراتورها را مقایسه کنید. بسته‌های پیش‌پرداخت معمولاً برای شروع کافی‌اند و در فصل شروع دانشگاه پیشنهادهای ویژه‌ی سالانه زیاد است.
۵. بیمه‌ی درمانی
بیمه‌ی دانشجویی را فعال کنید و کارتش را بگیرید. بدانید نزدیک‌ترین درمانگاه کجاست و پزشک عمومی یا Family Doctor چطور تعیین می‌شود. در بعضی کشورها باید خودتان در یک مطب ثبت‌نام کنید.
۶. کارت شناسایی محلی
در خیلی از کشورها کارت شناسایی محلی یا تعویض گواهینامه زندگی روزمره را راحت‌تر می‌کند و دیگر لازم نیست گذرنامه را همه‌جا همراه ببرید.
۷. قوانین اقامت دانشجویی
قوانین مجوز تحصیل را دقیق بخوانید: حداقل واحد لازم، سقف ساعت کار و شرایط تمدید. نقض ناخواسته‌ی این قوانین می‌تواند بعدها برای اقامت یا کار بعد از تحصیل دردسر درست کند.
خانه و هزینه‌های شروع
برای ماه اول، پول بیشتری از بودجه‌ی ماهانه کنار بگذارید. هزینه‌های شروع معمولاً این‌هاست:
- ودیعه و اجاره‌ی ماه اول، و در بعضی شهرها کمیسیون مشاور املاک
- وسایل ضروری خانه، اگر خانه مبله نیست
- سیم‌کارت و اینترنت خانه
- خوراک و رفت‌وآمد ماه اول، قبل از رسیدن اولین حقوق
اولین حقوق معمولاً چند هفته بعد از شروع ترم می‌رسد؛ از دانشگاه بپرسید تاریخ دقیقش کی است.
اگر هنوز خانه‌ی دائمی ندارید، برای چند هفته‌ی اول اقامت موقت بگیرید و خانه را حضوری ببینید. هرگز برای خانه‌ای که ندیده‌اید و صاحبش را نمی‌شناسید پول جلو واریز نکنید؛ کلاهبرداری اجاره‌ای برای تازه‌واردها رایج است. قبل از امضای قرارداد، محله را از نظر امنیت و دسترسی به حمل‌ونقل عمومی بررسی کنید.
صرفه‌جویی هوشمندانه
- از تخفیف‌های دانشجویی استفاده کنید: حمل‌ونقل، نرم‌افزار، اشتراک‌های خرید آنلاین، تئاتر و موزه.
- قبل از خرید بزرگ، سیاست مرجوعی (Return Policy) فروشگاه را بخوانید.
- برنامه‌های رایگان دانشگاه، از ورزشگاه تا کارگاه‌ها، را جدی بگیرید.
- فروشگاه‌های عمده‌فروشی و گروه‌های خرید و فروش وسایل دست‌دوم بین دانشجوها هزینه‌ی شروع را خیلی پایین می‌آورند.
- قبل از رفتن، با خرید آزمایشی در سایت فروشگاه‌های اینترنتی شهر مقصد حس قیمت‌ها را پیدا کنید.
زبان و جامعه
انگلیسی آزمون با انگلیسی زندگی فرق دارد. یکی از راه‌هایی که خودمان دوست داشتیم این است: یک سریال مورد علاقه را با زیرنویس انگلیسی ببینید و متن زیرنویس را مرور کنید.
جمع دوستان را جدی بگیرید. در گروه‌های تلگرامی و انجمن‌های دانشجویی شهرتان عضو شوید. خیلی از نکته‌های کاربردی، از ارزان‌ترین فروشگاه تا بهترین دندان‌پزشک، را از همین جمع‌ها یاد می‌گیرید. دوستان ایرانی‌تان را هم دست کم نگیرید؛ در ماه‌های اول، همین‌ها اولین شبکه‌ی حمایتی شما هستند. در کنارش با دانشجوهای بین‌المللی و محلی هم ارتباط بگیرید.
و آخرین توصیه‌ی ما: قبل از رفتن، با خانواده و دوستان وقت بگذرانید و اگر می‌توانید یک سفر کوتاه بروید. ماه‌های اول پرکار است و انرژی‌ای که قبل از رفتن ذخیره می‌کنید به کارتان می‌آید.
ما در دوره‌های مسیر مهاجرت، چک‌لیست کامل قبل و بعد از سفر را کشوربه‌کشور و با جزئیات بیشتر مرور می‌کنیم. اگر سؤالی دارید یا می‌خواهید با بچه‌هایی که تازه رسیده‌اند در ارتباط باشید، در کانال تلگرام مسیر مهاجرت منتظرتان هستیم.
منابع
- Prepare for arrival – Study permit, IRCC: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/study-canada/study-permit/prepare-arrival.html
- Declaring goods and money when entering Canada – CBSA: https://www.cbsa-asfc.gc.ca/travel-voyage/declare-eng.html
- Social Insurance Number: Eligibility – Government of Canada: https://www.canada.ca/en/employment-social-development/services/sin/eligibility.html
- Work on campus as an international student – IRCC: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/study-canada/work/work-on-campus.html