دو دقیقه برای قانع کردن یک غریبه
فرض کن مقاله‌ات درباره‌ی رابطه‌ی خواب و نمره‌ی امتحان تمام شده و آن را برای یک مجله فرستاده‌ای. سردبیر روزی ده‌ها مقاله‌ی تازه می‌بیند. اول عنوان را می‌خواند. اگر کنجکاو شد، چکیده را باز می‌کند. بعد در حدود یک تا دو دقیقه تصمیم می‌گیرد مقاله را برای داور بفرستد یا نه. سال‌ها بعد هم دانشجویی که در پایگاه‌های علمی جست‌وجو می‌کند، فقط همین دو تکه را می‌بیند.
پس عنوان و چکیده کوتاه‌ترین بخش‌های مقاله‌اند، ولی بیشترین خواننده را دارند. خیلی از خواننده‌ها هیچ‌وقت از آن‌ها جلوتر نمی‌روند. در این مبحث یاد می‌گیری این دو را طوری بنویسی که هم دقیق باشند و هم کسی را که فقط همین‌ها را می‌خواند گمراه نکنند.
بعد از این مبحث می‌توانی…
- عنوانی بنویسی که موضوع، جامعه و نوع طراحی مطالعه را نشان دهد و ادعای علّی بی‌پشتوانه نداشته باشد.
- یک چکیده‌ی ۱۳۰ تا ۱۷۰ کلمه‌ای با شش حرکت بنویسی: زمینه، خلأ، هدف، روش، نتیجه و جمع‌بندی محدود.
- تشخیص بدهی مجله‌ی هدفت چکیده‌ی ساختاریافته می‌خواهد یا پیوسته، و سقف کلمه‌اش چقدر است.
- کلیدواژه‌هایی انتخاب کنی که به پیدا شدن مقاله کمک کنند، نه اینکه فقط کلمه‌های عنوان را تکرار کنند.
عنوان: یک جمله که کل مقاله را حمل می‌کند
عنوان خوب سه کار می‌کند. موضوع را دقیق می‌گوید، جامعه یا داده را مشخص می‌کند و تا جایی که لازم است، نوع طراحی را نشان می‌دهد. وقتی طراحی مشاهده‌ای است، این بخش آخر خیلی مهم است. خواننده از روی عنوان قضاوت می‌کند که چه ادعایی در انتظارش است.
بزرگ‌ترین خطر در عنوان مطالعه‌ی مشاهده‌ای، فعل‌های علّی است: improves، causes، reduces، boosts. وقتی فقط رابطه را دیده‌ای، از کلمه‌هایی مثل association، relationship یا and استفاده کن. عنوان نباید چیزی بیشتر از نتایج ادعا کند.
چند قاعده‌ی عملی دیگر هم هست. حرف‌های اضافه‌ی بی‌فایده مثل «A Study of» یا «Investigation into» را حذف کن، چون هر مقاله‌ای مطالعه است. سرواژه‌ای را که همه نمی‌شناسند باز کن. اگر عنوان دونقطه دارد، معمولاً بخش اول موضوع است و بخش دوم طراحی یا جامعه را می‌گوید.
قبل و بعد: بازنویسی عنوان‌ها
همه‌ی عنوان‌های زیر ساختگی و مثال آموزشیاند و به مقاله‌ی واقعی اشاره نمی‌کنند.
| نسخه‌ی ضعیف | مشکل | نسخه‌ی بهتر |
|---|---|---|
| Sleep Improves Exam Performance in Students | ادعای علّی برای مطالعه‌ی مشاهده‌ای و جامعه‌ی مبهم | Sleep Duration Before a Midterm Examination and Exam Scores: An Observational Study of 120 Undergraduates |
| A Study of Sleep and Learning | خیلی کلی است؛ نه جامعه را می‌گوید و نه متغیر را | Self-Tracked Sleep and Midterm Scores Among University Students |
| A Novel Powerful Approach to Text Classification | صفت‌های تبلیغاتی دارد و چیز مشخصی نمی‌گوید | Comparing Two Lightweight Classifiers for Short-Text Labelling on an Independent Test Set |
ببین نسخه‌ی بهتر اول طولانی‌تر شد. ولی هر کلمه‌اش اطلاعات می‌دهد. کوتاه بودن خوب است، ولی دقیق بودن مهم‌تر است.
ببینش: شش حرکت یک چکیده
چکیده‌ی پژوهشی یک IMRaD کوچک است. ولی چون جا کم است، هر حرکت فقط یکی دو جمله سهم دارد. این نمودار ترتیب و سهم تقریبی هر حرکت را نشان می‌دهد:
- زمینهیک جمله: چه چیزی معلوم است؟
- خلأنیم جمله: چه چیزی معلوم نیست؟
- هدفیک جمله: این مطالعه چه کرد؟
- روشدو جمله: چه کسانی، چه داده‌ای، چه تحلیلی؟
- نتیجهدو سه جمله با عدد و عدم قطعیت
- جمع‌بندی محدودیک تا دو جمله: یعنی چه، و تا کجا؟
اشتباه رایج این است که نیمی از چکیده صرف زمینه شود و برای نتیجه فقط یک جمله‌ی مبهم بماند. اگر خواننده بعد از خواندن چکیده نداند چه پیدا کرده‌ای، چکیده کارش را نکرده است.
یک چکیده‌ی کامل، جمله به جمله
این چکیده را برای همان مطالعه‌ی مشاهده‌ای خواب و نمره نوشته‌ایم. حدود ۱۴۵ کلمه است.
هشدار: کل این چکیده ساختگی و مثال آموزشی است. همه‌ی عددها، یعنی ۱۲۰ نفر، میانگین ۶٫۴ ساعت، انحراف معیار ۱٫۱، ضریب ۲٫۱ و بازه‌ی اطمینان ۰٫۶ تا ۳٫۶، ساخته شده‌اند تا ساختار را نشان دهند. هیچ داده‌ی واقعی پشتشان نیست.
Sleep is linked to memory consolidation in laboratory studies, but less is known about how sleep before real university examinations relates to performance. This study examined the association between self-tracked sleep duration on the night before a midterm examination and examination scores. In an observational study, 120 undergraduate volunteers recorded sleep with a wrist-worn tracker, and midterm scores (0–100) were obtained with consent. Linear regression was used to estimate the association, adjusting for prior grade point average. Students averaged 6.4 hours of sleep (SD 1.1). Each additional hour of sleep was associated with a 2.1-point higher score (95% CI 0.6 to 3.6) after adjustment. Longer sleep before the examination was modestly associated with higher scores in this sample. Because the design was observational and sleep was measured on a single night, these findings cannot show that sleep causes higher scores. Experimental studies could test this directly.حالا کالبدشکافی‌اش کنیم:
جمله‌ی اول هر دو را با هم می‌گوید: در آزمایشگاه رابطه دیده شده، ولی در امتحان واقعی کمتر معلوم است. کلمه‌ی but مرز بین معلوم و نامعلوم است.
فعل examined the association انتخاب شده، نه tested whether sleep improves. هدف از همین‌جا با طراحی هماهنگ است.
جامعه (۱۲۰ داوطلب)، ابزار اندازه‌گیری، مقیاس نمره، رضایت و مدل تحلیل همه در دو جمله آمده‌اند. متغیر کنترل‌شده هم نام برده شده است.
یک عدد توصیفی و یک برآورد اصلی همراه بازه‌ی اطمینان. «نمره‌ی بالاتر» تنها کافی نیست؛ خواننده باید اندازه‌ی رابطه و عدم قطعیتش را ببیند. عمداً p-value گزارش نکرده‌ایم، چون این مثال داده‌ی واقعی ندارد که محاسبه شود.
کلمه‌ی modestly و عبارت in this sample ادعا را محدود می‌کنند. بعد هم صریحاً گفته شده چرا نمی‌شود نتیجه‌ی علّی گرفت و قدم بعدی چیست.
برای جمله‌ی هدف می‌توانی از الگوهای عمومی کمک بگیری. بخش Introducing work در Academic Phrasebank دانشگاه منچستر نمونه‌هایی از الگوهای بیان هدف و خلأ را دسته‌بندی کرده است. از آن برای پیدا کردن ساختار جمله استفاده کن، ولی جمله را با محتوای خودت بساز و فعلش را با طراحی‌ات هماهنگ کن.
ساختاریافته یا پیوسته؟ سقف کلمه چقدر؟
بعضی مجله‌ها، به‌خصوص در پزشکی و علوم سلامت، چکیده‌ی ساختاریافته می‌خواهند. یعنی تیترهای کوچکی مثل Background، Methods، Results و Conclusions داخل خود چکیده. بیشتر مجله‌های دیگر چکیده‌ی پیوسته می‌خواهند؛ یک پاراگراف بدون تیتر، مثل نمونه‌ی بالا. محتوا در هر دو یکی است و فقط شکل نمایشش فرق می‌کند. برای تبدیل نمونه‌ی بالا به نسخه‌ی ساختاریافته کافی است جمله‌های هر حرکت را زیر تیتر خودش بگذاری.
درباره‌ی طول هم قانون جهانی وجود ندارد. شاید شنیده باشی «چکیده همیشه ۲۵۰ کلمه است»، ولی این‌طور نیست. بعضی مجله‌ها سقف کمتری دارند، بعضی بیشتر، و کنفرانس‌ها و پایان‌نامه‌ها قاعده‌ی خودشان را دارند. برای نمونه، راهنمای ارسال مقاله‌ی PLOS ONE برای عنوان و چکیده بخش جداگانه دارد. در آن سقف کلمه‌ی چکیده، نیاز به عنوان کوتاه و انتظار درباره‌ی ارجاع در چکیده مشخص شده است. عدد دقیق را از همان صفحه‌ی مجله‌ی هدفت بخوان، نه از حافظه یا از یک قاعده‌ی کلی.
کلیدواژه‌ها و ارجاع در چکیده
کلیدواژه‌ها به نمایه‌سازی و جست‌وجو کمک می‌کنند. چون عنوان و چکیده خودشان قابل جست‌وجو هستند، بهتر است کلیدواژه‌ها چیزی اضافه کنند: مترادف‌ها، اصطلاح‌های رایج رشته یا مفهوم‌های کلی‌تر. مثلاً برای مقاله‌ی بالا (ساختگی):
Keywords: sleep duration; academic performance; higher education; wearable devices; observational study
اینجا academic performance مترادف رایج exam scores است و wearable devices کسی را پیدا می‌کند که با این عبارت جست‌وجو می‌کند. تعداد مجاز و اینکه از فهرست واژگان مشخصی انتخاب شوند یا نه، به مجله بستگی دارد.
درباره‌ی ارجاع: معمولاً چکیده بدون ارجاع نوشته می‌شود، چون باید به‌تنهایی و جدا از فهرست منابع فهمیده شود. مگر اینکه مجله صریحاً چیز دیگری بخواهد. سرواژه‌ها را هم در چکیده باز کن، شکل‌ها و جدول‌ها را صدا نزن و چیزی ننویس که در متن مقاله نیامده است.
نگاه یک پژوهشگر باتجربه
- چکیده را آخر بنویس، ولی پیش‌نویسش را اول. یک چکیده‌ی خام در ابتدای کار، مثل قطب‌نما جهت مقاله را نگه می‌دارد. نسخه‌ی نهایی را بعد از تمام شدن نتایج و بحث بنویس.
- آزمون غریبه. چکیده را به یک هم‌کلاسی از رشته‌ی دیگر بده و بپرس: «چه کردیم و چه دیدیم؟» اگر نتوانست در یک جمله بگوید، چکیده هنوز مبهم است.
- عددها را با متن چک کن. عدد چکیده باید دقیقاً با جدول نتایج یکی باشد. داورها این را زیاد بررسی می‌کنند و ناهماهنگی، اعتماد را از بین می‌برد.
- چند عنوان بنویس. پنج عنوان مختلف بنویس و با استاد راهنمایت بهترین را انتخاب کن. اولین عنوانی که به ذهنت می‌رسد، به ندرت بهترین است.
- نوشتن را زود شروع کن. سایمون پیتون جونز در سخنرانی‌اش درباره‌ی نوشتن مقاله‌ی خوب تأکید می‌کند که اول پیام اصلی را روشن کنی. چکیده آزمون همین پیام است. لینک ویدیو در ستون کنار صفحه است.
اشتباه‌های رایج
- فعل علّی در عنوان یا چکیده‌ی مطالعه‌ی مشاهده‌ای: improves و leads to را با is associated with عوض کن.
- نتیجه‌ی بی‌عدد: جمله‌ای مثل «Results were significant» چیزی نمی‌گوید. اندازه‌ی اثر و عدم قطعیت را بنویس.
- زمینه‌ی طولانی: سه جمله درباره‌ی اهمیت خواب، و فقط یک جمله برای همه‌ی یافته‌ها.
- جمع‌بندی بزرگ‌تر از داده: «universities should change exam schedules» از یک نمونه‌ی ۱۲۰ نفره‌ی مشاهده‌ای بیرون نمی‌آید.
- ارجاع و سرواژه‌ی باز نشده در چکیده: چکیده باید بدون بقیه‌ی مقاله هم فهمیده شود.
- کپی کردن جمله‌های مقدمه: چکیده خلاصه‌ی تازه‌نوشته است، نه کنار هم چیدن جمله‌های بخش‌های دیگر.
چیزهایی که باید یادت بماند
- عنوان موضوع، جامعه و در صورت لزوم طراحی را می‌گوید و از نتایج بزرگ‌تر ادعا نمی‌کند.
- چکیده شش حرکت دارد. بیشترین سهم مال روش و نتیجه است.
- نتیجه با عدد و عدم قطعیت گزارش می‌شود. جمع‌بندی محدود است و محدودیت اصلی را می‌گوید.
- ساختاریافته یا پیوسته بودن چکیده و سقف کلمه‌اش را راهنمای مجله تعیین می‌کند. عدد جهانی وجود ندارد.
- کلیدواژه‌ها چیزی به عنوان اضافه می‌کنند. ارجاع در چکیده نمی‌آید، مگر مجله بخواهد.
تمرین
اول خودت جواب بده، بعد جواب را باز کن. همه‌ی مثال‌ها ساختگی‌اند.
تمرین ۱. این عنوان برای یک پیمایش مقطعی (ساختگی) روی ۳۰۰ کارمند است. مشکلش را پیدا کن و بازنویسی‌اش کن.
Remote Work Reduces Stress
نمایش جواب
سه مشکل دارد. اول، فعل reduces علّی است، ولی پیمایش مقطعی فقط رابطه را در یک زمان نشان می‌دهد. شاید کارمندانی که استرس کمتری داشتند، بیشتر دورکاری را انتخاب کرده باشند. دوم، جامعه معلوم نیست. سوم، طراحی گفته نشده است. یک بازنویسی ممکن:
Remote Work and Self-Reported Stress Among Office Employees: A Cross-Sectional Survey
اگر مجله اجازه بدهد و جا باشد، می‌توانی حجم نمونه یا کشور را هم اضافه کنی. نکته‌ی اصلی جایگزینی فعل علّی با and و اضافه کردن طراحی است.
تمرین ۲. چکیده‌ی کوتاه ساختگی زیر حداقل چهار اشکال دارد. پیدایشان کن.
Sleep is very important for health and learning, as many studies have shown (Smith et al.). We studied students and found that sleep was significant. Therefore, universities must schedule exams later in the day to improve grades.نمایش جواب
۱. ارجاع در چکیده: (Smith et al.) نباید آن‌جا باشد، مگر مجله بخواهد. این مرجع هم ساختگی است. ۲. روش ناقص: نه تعداد دانشجوها گفته شده، نه ابزار اندازه‌گیری و نه تحلیل. ۳. نتیجه‌ی مبهم: «sleep was significant» نمی‌گوید چه رابطه‌ای، با چه اندازه و با چه عدم قطعیتی دیده شده است. ۴. جمع‌بندی بزرگ‌تر از داده: must و to improve grades هم ادعای علّی است و هم توصیه‌ی سیاستی، که از یک مطالعه‌ی بی‌روش بیرون نمی‌آید. ۵. خلأ پژوهش هم گفته نشده؛ خواننده نمی‌فهمد چرا این مطالعه لازم بود. نسخه‌ی درست چیزی شبیه چکیده‌ی کامل همین مبحث است.
تمرین ۳. برای یک مقایسه‌ی ساختگی بین دو طبقه‌بند کوچک، که روی داده‌ی صدای ۴۰ شرکت‌کننده آموزش دیده و روی ۲۰ شرکت‌کننده‌ی کاملاً مستقل آزمون شده‌اند، یک عنوان و پنج کلیدواژه بنویس. کلیدواژه‌ها نباید فقط کلمه‌های عنوان را تکرار کنند.
نمایش جواب
یک پاسخ نمونه (ساختگی):
Comparing Two Lightweight Classifiers for Speech-Based Fatigue Detection on Independent Test Participants
Keywords: machine learning; voice analysis; model evaluation; generalization; acoustic features
عنوان سه چیز را نشان می‌دهد: نوع کار (مقایسه)، کاربرد (تشخیص خستگی از صدا) و ویژگی مهم ارزیابی (شرکت‌کننده‌های مستقل در آزمون). این آخری برای داور مهم است، چون نشان می‌دهد داده‌ی آزمون با داده‌ی آموزش هم‌پوشانی ندارد. کلیدواژه‌ها مترادف‌ها (voice analysis به جای speech) و مفهوم‌های کلی‌تر (generalization) را اضافه می‌کنند. عنوانی مثل A Superior Classifier for Fatigue اشتباه است، چون با یک آزمون کوچک برتری کلی ثابت نمی‌شود.
تمرین ۴ (خروجی عملی، ۲۰ تا ۳۰ دقیقه). برای پروژه‌ی خودت (یا اگر هنوز داده نداری، برای یک مطالعه‌ی ساختگی که برچسب ساختگی دارد) یک «برگه‌ی چکیده» بساز: شش ردیف برای شش حرکت، هر ردیف یکی دو جمله‌ی انگلیسی. بعد سه عنوان مختلف بنویس، پنج کلیدواژه انتخاب کن و از صفحه‌ی راهنمای مجله‌ی هدفت سه چیز را یادداشت کن: سقف کلمه، ساختاریافته یا پیوسته، و قاعده‌ی ارجاع.
چطور خودم را بسنجم؟
برگه‌ات را با این چک‌لیست بسنج. آیا جمله‌ی نتیجه دست‌کم یک عدد و یک نشانه‌ی عدم قطعیت دارد؟ آیا فعل هدف و جمع‌بندی با طراحی هماهنگ است، یعنی در مطالعه‌ی مشاهده‌ای از associated استفاده کرده‌ای؟ آیا جمع‌بندی یک محدودیت اصلی را گفته است؟ آیا هیچ ارجاع یا سرواژه‌ی باز نشده‌ای نمانده؟ آیا تعداد کلمه زیر سقف مجله است؟ آیا هر عدد با جدول نتایجت یکی است؟ اگر همه‌ی جواب‌ها بله بود، پیش‌نویس آماده‌ی بازخورد استاد راهنماست.
این مبحث کجای نقشه است؟
در مبحث‌های قبل مقدمه، روش، نتایج و بحث را جدا جدا ساختی. چکیده و عنوان جای این همه را نمی‌گیرند؛ عصاره‌ی همه‌ی آن‌ها هستند. برای همین آخر از همه نوشته می‌شوند. اگر هنگام نوشتن چکیده دیدی نمی‌توانی نتیجه را در دو جمله بگویی، برگرد سراغ بخش نتایج. معمولاً مشکل همان‌جاست. در پروژه‌ی پایانی درس، برگه‌ی چکیده‌ای که در تمرین ۴ ساختی اولین صفحه‌ی پرونده‌ی مقاله‌ات می‌شود.
ویدیوی مکمل
این سخنرانی برای مرور مهارت‌های نگارش و خواندن علمی است؛ توضیح و تمرین همین مبحث را در متن بالا بخوان.