اگر شهروند ایران هستید و برای سال تحصیلی ۲۰۲۷–۲۰۲۸ دنبال بورسیه‌ی کامل یا نزدیک به کامل می‌گردید، چند برنامه‌ی دولتی و بین‌المللی هست که طبق صفحه‌ی رسمی خودشان، تا آبان ۱۴۰۵، متقاضی ایرانی را کنار نمی‌گذارند: بورسیه‌ی تعالی دولت سوئیس (فقط پژوهش و دکترا، ددلاین ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ / ۱۹ آبان ۱۴۰۵)، بورسیه‌های ارشد مشترک اراسموس موندوس (بیشتر برنامه‌ها بین اکتبر و ژانویه)، بورسیه‌ی EPOS سازمان DAAD آلمان (برای کسانی که سابقه‌ی کار دارند)، بورسیه‌ی دولت ترکیه، بورسیه‌ی دولت مجارستان و بورسیه‌های پژوهشی RTP استرالیا. در کنار این‌ها، دکترای حقوق‌بگیر در اروپا هم از نظر مالی می‌تواند جای یک بورسیه‌ی کامل را بگیرد. اگر هنوز نقشه‌ی کلی اپلای را نچیده‌اید، اول راهنمای کامل اپلای را ببینید و بعد سراغ بورسیه‌ها بیایید.
ما در این مقاله فقط برنامه‌هایی را آورده‌ایم که صفحه‌ی شرایطشان را در مهر و آبان ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶) خودمان دیدیم. فهرست‌هایی که در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شوند، اغلب برنامه‌های تعطیل‌شده یا برنامه‌هایی را دارند که ایرانی‌ها اصلاً مشمولشان نیستند. پس قبل از وقت گذاشتن، شرایط ملیت را در صفحه‌ی رسمی همان سال بخوانید. گرفتن هیچ بورسیه‌ای تضمین‌شده نیست و همه‌ی این برنامه‌ها رقابتی‌اند.
«بورسیه‌ی کامل» یعنی چه؟
بورسیه‌ی کامل معمولاً سه چیز را پوشش می‌دهد: شهریه، هزینه‌ی زندگی ماهانه و بیمه. بعضی‌ها بلیت سفر و کمک‌هزینه‌ی اسکان هم می‌دهند. اما همه‌ی برنامه‌های این فهرست صددرصد کامل نیستند. مثلاً بورسیه‌ی سوئیس شهریه را نمی‌دهد و مقرری مجارستان در مقطع کارشناسی و ارشد برای همه‌ی هزینه‌های زندگی کافی نیست. برای هر برنامه نوشته‌ایم طبق صفحه‌ی رسمی دقیقاً چه چیزی را پوشش می‌دهد تا با چشم باز تصمیم بگیرید.
۱. بورسیه‌ی تعالی دولت سوئیس (فقط دکترا و پژوهش)
طبق فهرست کشورهای کمیسیون فدرال بورسیه‌ی سوئیس (FCS) که در مرداد ۱۴۰۵ منتشر شد، برای متقاضیان ایران دو نوع بورسیه باز است: Research Fellowship و PhD. بورسیه‌ی هنر برای ایران در این فهرست نیامده است. پس متقاضی ایرانی از این برنامه بورسیه‌ی کارشناسی یا ارشد نمی‌گیرد.
- ثبت‌نام آنلاین از ۲۰ اوت ۲۰۲۶ (۲۹ مرداد ۱۴۰۵) باز شد و ددلاین متقاضیان ایران ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۹ آبان ۱۴۰۵) ساعت ۲۳:۵۹ به وقت سوئیس است.
- باید تا ۳۱ ژوئیه‌ی ۲۰۲۷ (۹ مرداد ۱۴۰۶) مدرک ارشد یا معادل آن را گرفته باشید (برای ETH زوریخ تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ / ۹ تیر ۱۴۰۶) و متولد بعد از ۳۱ دسامبر ۱۹۹۱ باشید.
- برای هر دو نوع بورسیه، استادی در یک دانشگاه یا مؤسسه‌ی پژوهشی سوئیس باید راهنمایی پژوهش شما را بپذیرد.
- مقرری ماهانه، تا آبان ۱۴۰۵، ۲٬۴۵۰ فرانک سوئیس است. بورسیه‌ی پژوهشی بین ۶ تا ۱۲ ماه است و تمدید نمی‌شود. بورسیه‌ی دکترا ۱۲ ماه است و با پیشرفت قابل قبول تا ۳۶ ماه تمدید می‌شود. شروع هر دو ۱ سپتامبر ۲۰۲۷ (۱۰ شهریور ۱۴۰۶) است.
- برای دارندگان غیر اروپایی، حق بیمه‌ی درمانی اجباری و یک کمک‌هزینه‌ی سفر بازگشت پرداخت می‌شود و یک کمک یک‌باره برای ودیعه‌ی اجاره هم هست. شهریه‌ی ترم را خودتان می‌دهید.
اگر این مقاله را نزدیک ددلاین می‌خوانید، واقع‌بین باشید: بدون پذیرش یک استاد سوئیسی، دو هفته برای ساختن پرونده کافی نیست. در آن صورت این برنامه را برای دور بعد برنامه‌ریزی کنید، که در سال‌های اخیر حدود مرداد باز شده است، و از همین حالا مکاتبه با استاد را شروع کنید. روش این کار را در مقاله‌ی پیدا کردن استاد و نوشتن ایمیل به او آورده‌ایم.
۲. ارشدهای مشترک اراسموس موندوس
صفحه‌ی رسمی Erasmus+ می‌گوید دانشجویان «از همه جای دنیا» می‌توانند برای ارشدهای مشترک اراسموس موندوس اپلای کنند. هر برنامه را کنسرسیومی از چند دانشگاه اروپایی اجرا می‌کند و شما مستقیم به خود برنامه اپلای می‌کنید، نه به اتحادیه‌ی اروپا.
- بورسیه‌ی کامل برای متقاضیان رتبه‌ی بالا هزینه‌ی شرکت در برنامه را پوشش می‌دهد و به سفر، ویزا و هزینه‌ی زندگی کمک می‌کند. طبق صفحه‌ی نمایندگی اتحادیه‌ی اروپا، بورسیه بر پایه‌ی واحد هزینه‌ی ماهانه‌ی ۱٬۴۰۰ یورو و حداکثر ۳۳٬۶۰۰ یورو برای ۲۴ ماه حساب می‌شود (تا آبان ۱۴۰۵). نحوه‌ی پرداخت را هر برنامه اعلام می‌کند، پس رقم دقیق را در صفحه‌ی برنامه‌ی خودتان ببینید.
- ددلاین‌ها: طبق صفحه‌ی رسمی، در بیشتر موارد درخواست‌ها بین اکتبر و ژانویه، یعنی تقریباً از مهر تا بهمن، برای سال تحصیلی بعد ثبت می‌شود. تاریخ دقیق را فقط از سایت هر برنامه بخوانید.
- همه‌ی برنامه‌های کاتالوگ بورسیه ندارند. خود کاتالوگ رسمی می‌گوید بعضی برنامه‌ها، مثلاً چون به پایان دوره‌ی تأمین مالی‌شان نزدیک‌اند، بورسیه نمی‌دهند. برای نمونه، یکی از برنامه‌ها روی صفحه‌اش نوشته برای ورودی سپتامبر ۲۰۲۷ بورسیه ندارد.
- ممکن است برنامه درباره‌ی توزیع بورسیه بین ملیت‌ها قاعده‌ی خاصی داشته باشد. این را در شرایط همان برنامه بخوانید.
فهرست برنامه‌ها در کاتالوگ رسمی EACEA هست. چون رقابت زیاد است، بهتر است چند برنامه‌ی واقعاً مرتبط با رشته‌تان را انتخاب کنید و برای هر کدام انگیزه‌نامه‌ی جداگانه بنویسید.
۳. بورسیه‌ی EPOS سازمان DAAD آلمان
EPOS برای فارغ‌التحصیلانی از کشورهای در حال توسعه است که در یکی از ارشدها یا دکتراهای منتخب آلمان درس بخوانند. ایران در فهرست کشورهای واجد شرایطی که DAAD برای این برنامه به آن ارجاع می‌دهد (فهرست DAC)، در بخش خاورمیانه آمده است.
- طبق صفحه‌ی برنامه در پایگاه داده‌ی DAAD، دست‌کم دو سال سابقه‌ی کار مرتبط بعد از کارشناسی، تا زمان اپلای، لازم است و مدرک دانشگاهی معمولاً نباید بیشتر از شش سال پیش گرفته شده باشد.
- مقرری، تا آبان ۱۴۰۵، ۹۳۴ یورو در ماه برای دانش‌آموختگان (مقطع ارشد) و ۱٬۳۰۰ یورو برای دانشجویان دکتراست، به‌اضافه‌ی کمک به بیمه، کمک‌هزینه‌ی سفر و کمک‌هزینه‌ی ماهانه‌ی اجاره.
- درخواست را مستقیم به خود برنامه‌ی درسی می‌دهید و ددلاین را هر برنامه تعیین می‌کند. در فهرست رسمی برنامه‌های ورودی ۲۰۲۷–۲۰۲۸، جلوی ددلاین همه‌ی برنامه‌ها نوشته شده «به سایت برنامه مراجعه کنید». بعضی برنامه‌ها هر دو سال یک بار ورودی می‌گیرند و بسیاری از ددلاین‌ها مدت‌ها پیش از شروع دوره است، پس ممکن است برای بعضی برنامه‌های ۲۰۲۷ دیر شده باشد.
جز EPOS، پایگاه داده‌ی بورسیه‌ی DAAD را با کشور مبدأ ایران فیلتر کنید تا برنامه‌های دیگرِ باز در همان سال را ببینید. درباره‌ی مسیر کلی آلمان در مقاله‌ی تحصیل در آلمان بیشتر نوشته‌ایم.
۴. بورسیه‌ی دولت ترکیه (Türkiye Bursları)
طبق صفحه‌ی شرایط رسمی، شهروندان همه‌ی کشورها به‌جز شهروندان فعلی و سابق ترکیه می‌توانند درخواست بدهند.
- تقویم عمومی سایت، بدون ذکر سال، دوره‌ی اصلی درخواست را ۱۰ ژانویه تا ۲۰ فوریه نشان می‌دهد. اگر همین الگو در ۲۰۲۷ تکرار شود، می‌شود ۲۰ دی تا ۱ اسفند ۱۴۰۵. مصاحبه‌ها در آوریل تا ژوئن و اعلام نتایج اوایل اوت است. تاریخ قطعی ۲۰۲۷ هنوز اعلام نشده؛ آن را در اطلاعیه‌ی همان سال چک کنید.
- سقف سن: کارشناسی زیر ۲۱ سال، ارشد زیر ۳۰ سال، دکترا زیر ۳۵ سال. حداقل نمره برای کارشناسی ۷۰ درصد و برای تحصیلات تکمیلی ۷۵ درصد است و برای پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی ۹۰ درصد.
- پوشش: شهریه، خوابگاه، بیمه‌ی درمانی، یک سال کلاس زبان ترکی، یک بلیت در شروع تحصیل و یک بلیت پس از فارغ‌التحصیلی و مقرری ماهانه. طبق صفحه‌ی برنامه‌ها، تا آبان ۱۴۰۵، مقرری ماهانه ۶٬۵۰۰ لیر برای کارشناسی، ۹٬۵۰۰ لیر برای ارشد و ۱۳٬۰۰۰ لیر برای دکتراست. با تورم ترکیه، این رقم‌ها را حتماً با هزینه‌ی واقعی شهر مقصد مقایسه کنید.
۵. بورسیه‌ی دولت مجارستان (Stipendium Hungaricum)
این برنامه بر پایه‌ی توافق‌نامه‌های دوجانبه کار می‌کند. در صفحه‌ی شرکای رسمی برنامه (بررسی‌شده در آبان ۱۴۰۵)، ایران جزو کشورهای فرستنده است و همه‌ی مقطع‌ها، از کارشناسی تا دکترا، در هر رشته‌ای برایش فهرست شده است. طبق اطلاعیه‌ی دانشگاه سمنان برای دور قبل (آخرین به‌روزرسانی ۱۹ آذر ۱۴۰۴)، معرفی‌نامه‌ی وزارت علوم یا وزارت بهداشت جزو مدارک لازم بود. روال معرفی برای دور تازه را از مراجع رسمی بپرسید.
- ددلاین دور ۲۰۲۶–۲۰۲۷، ۱۵ ژانویه‌ی ۲۰۲۶ (۲۵ دی ۱۴۰۴) بود. تا آبان ۱۴۰۵ فراخوان دور ۲۰۲۷–۲۰۲۸ در سایت رسمی منتشر نشده است. اگر الگوی سال‌های قبل تکرار شود، احتمالاً ددلاین باز هم حدود دی‌ماه خواهد بود، اما تاریخ قطعی را فقط از فراخوان رسمی بخوانید.
- طبق صفحه‌ی دانشگاه سملوایس، بورسیه شامل معافیت از شهریه، خوابگاه یا کمک‌هزینه‌ی اسکان و بیمه‌ی درمانی است. مقرری ماهانه برای کارشناسی و ارشد ۴۳٬۷۰۰ فورینت و برای دکترا ۱۴۰٬۰۰۰ فورینت در چهار ترم اول و ۱۸۰٬۰۰۰ فورینت در چهار ترم دوم است (تا آبان ۱۴۰۵). خود دانشگاه تأکید می‌کند این مقرری همه‌ی هزینه‌های زندگی را پوشش نمی‌دهد.
۶. بورسیه‌های پژوهشی RTP استرالیا
برنامه‌ی Research Training Program دولت استرالیا، طبق صفحه‌ی وزارت آموزش این کشور، هم دانشجوی داخلی و هم دانشجوی خارجی را در دکترا و ارشد پژوهشی حمایت می‌کند. این بورسیه می‌تواند شامل معافیت شهریه، مقرری زندگی یا کمک‌هزینه‌های جانبی باشد. درخواست را مستقیم به دانشگاه می‌دهید و هر دانشگاه روند و ددلاین خودش را دارد. نرخ پایه و سقف مقرری هر سال تا ۱ اکتبر برای سال بعد اعلام می‌شود. شرایط ملیت، ددلاین و رقم مقرری را در صفحه‌ی بورسیه‌ی خود دانشگاه مقصد بخوانید.
۷. دکترای حقوق‌بگیر در اروپا
در سوئد، طبق سایت رسمی Study in Sweden، اپلای دکترا در واقع درخواست برای یک شغل است: شهریه و بورسیه در کار نیست و دانشجو حقوق ماهانه می‌گیرد. در کشورهایی مثل هلند، دانمارک و نروژ و بخشی از دکتراهای آلمان هم بسیاری از موقعیت‌ها به شکل قرارداد کاری آگهی می‌شوند. نوع قرارداد و مبلغ را در هر آگهی جداگانه بخوانید. برای متقاضی ایرانی که ارشد دارد، این مسیر گاهی از بورسیه‌های رقابتی دولتی واقع‌بینانه‌تر است.
برنامه‌ای که باید دنبالش کنید: چیونینگ
بریتانیا برای ایران یک صفحه‌ی رسمی چیونینگ دارد، اما تا آبان ۱۴۰۵ روی آن صفحه نوشته بود درخواست‌ها بسته است و تاریخ باز شدن دور بعد را اعلام نکرده بود. آن را از کانال‌های رسمی خود چیونینگ دنبال کنید. همان صفحه از متقاضیان خواسته درباره‌ی درخواستشان، از جمله در شبکه‌های اجتماعی، تبلیغ عمومی نکنند.
چند محدودیت که باید بدانید
- آزمون زبان: بیشتر این برنامه‌ها مدرک زبان می‌خواهند. طبق اطلاعیه‌ی IDP، آخرین آزمون آیلتس در ایران ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ (۳۱ ژانویه ۲۰۲۶) برگزار شد. طبق صفحه‌ی ETS، نوبت‌های تافل و GRE در ایران تا ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ (۸ سپتامبر ۲۰۲۶) لغو شد و ETS ثبت‌نام کسانی را که عادتاً ساکن ایران‌اند، حتی برای آزمون در خارج از ایران، انجام نمی‌دهد. درباره‌ی دولینگو هم گزارش‌هایی از محدود شدن دسترسی کاربران ایرانی از شهریور ۱۴۰۵ منتشر شده، اما ما صفحه‌ی رسمی‌ای در این باره پیدا نکردیم. ببینید هر برنامه چه مدرک یا معافیتی را قبول می‌کند. جزئیات را در مقاله‌ی آزمون‌های زبان انگلیسی آورده‌ایم.
- رشته‌های حساس: در بعضی کشورها، به‌خاطر مقررات کنترل صادرات و تحریم، پرونده‌ی متقاضیان ایرانی در رشته‌هایی مثل فیزیک، شیمی، مواد یا فناوری‌های دوکاربردی بررسی اضافه می‌شود و ممکن است در بعضی پروژه‌ها پذیرفته نشوند. این را در مقاله‌ی رشته‌های حساس برای متقاضیان ایرانی توضیح داده‌ایم. در همه‌ی فرم‌ها کامل و صادقانه جواب بدهید.
- ویزا: گرفتن بورسیه به معنای گرفتن ویزا نیست. روند ویزای هر کشور را جداگانه بخوانید.
- کلاهبرداری: صفحه‌های رسمی سوئیس صریحاً درباره‌ی ایمیل‌ها و پیام‌های جعلی که به اسم این بورسیه پول می‌خواهند هشدار داده‌اند و می‌گویند درخواست این بورسیه رایگان است. اگر کسی بابت «تضمین» یا «رزرو» بورسیه از شما پول خواست، به آن اعتماد نکنید. اگر دانشگاهی هزینه‌ی درخواست دارد، آن را فقط در سایت رسمی همان دانشگاه ببینید.
برنامه‌ی زمانی پیشنهادی برای ۲۰۲۷
- همین آبان: تصمیم درباره‌ی سوئیس (اگر استاد سوئیسی پذیرفته است) و انتخاب برنامه‌های اراسموس موندوس.
- آذر و دی: اپلای اراسموس موندوس طبق ددلاین هر برنامه، پیگیری فراخوان مجارستان، آماده کردن مدارک ترکیه و تماس با دانشگاه‌های استرالیا.
- حدود دی تا اسفند (طبق تقویم عمومی؛ تاریخ قطعی را در اطلاعیه‌ی ۲۰۲۷ ببینید): درخواست بورسیه‌ی ترکیه.
- کل سال: دنبال کردن آگهی‌های دکترای حقوق‌بگیر.
اشتباهات رایج
- اعتماد به فهرست‌های قدیمی بدون چک کردن شرایط ملیت.
- اپلای به برنامه‌ی اراسموس موندوسی که امسال بورسیه ندارد.
- غافل شدن از سقف سن یا شرط سابقه‌ی کار.
- فرستادن یک انگیزه‌نامه‌ی کلی برای همه‌ی برنامه‌ها.
- حساب کردن روی آزمونی که دیگر در دسترس متقاضیان ساکن ایران نیست.
همه‌ی تاریخ‌ها و مبلغ‌های این مقاله را تا آبان ۱۴۰۵ از صفحه‌های رسمی خوانده‌ایم و ممکن است عوض شوند. پیش از اپلای، صفحه‌ی همان سال را دوباره ببینید. اگر می‌خواهید بدانید با پرونده‌ی شما کدام بورسیه منطقی‌تر است، فرم ارزیابی رایگان را پر کنید. نوشتن انگیزه‌نامه و ساختن تقویم اپلای را در دوره‌ی پلن B قدم‌به‌قدم کار می‌کنیم و خبرهای تازه‌ی بورسیه‌ها را در کانال تلگرام مسیر مهاجرت می‌گذاریم.
منابع
- Swiss Government Excellence Scholarships 2027–2028 – SERI: https://www.sbfi.admin.ch/scholarships_en
- Swiss Government Excellence Scholarships at a glance – SERI: https://www.sbfi.admin.ch/en/swiss-government-excellence-scholarships-at-a-glance
- List of countries – Asia (Iran entry, 2026-08-04) – SERI/FCS: https://www.sbfi.admin.ch/dam/en/sd-web/ETBRLVHEDk7K/2026-08-04_Asia_List_of_countries_and_territories_complete.pdf
- Scholarships – Embassy of Switzerland in Iran: https://www.schweiz-iran.eda.admin.ch/en/scholarships
- Erasmus Mundus Joint Masters – European Commission: https://erasmus-plus.ec.europa.eu/opportunities/individuals/students/erasmus-mundus-joint-masters
- Erasmus Mundus Joint Masters catalogue – EACEA: https://www.eacea.ec.europa.eu/erasmus-plus/emjmd-catalogue_en
- Erasmus Mundus Joint Masters – EU Delegation (EEAS): https://eeas.europa.eu/delegations/honduras/erasmus-mundus-joint-masters_en
- EduMaH Erasmus Mundus scholarships – University of Glasgow: https://www.gla.ac.uk/postgraduate/erasmusmundus/edumah/scholarships
- Development-Related Postgraduate Courses (EPOS) – DAAD: https://daad.de/epos-info
- EPOS scholarship database entry – DAAD: https://www.daad.de/go/en/stipa50076777
- DAC list of eligible countries – DAAD: https://static.daad.de/media/daad_de/pdfs_nicht_barrierefrei/dac-l%C3%A4nderliste_berichtsjahre_2024-2025.pdf
- EPOS course overview 2027/28 – DAAD: https://static.daad.de/media/daad_de/pdfs_nicht_barrierefrei/in-deutschland-studieren-forschen-lehren/epos-course_overview__2027_28.pdf
- Criteria and Scholarship Programs – Türkiye Scholarships: https://www.turkiyeburslari.gov.tr/scholarshipsprograms
- Application Calendar – Türkiye Scholarships: https://www.turkiyeburslari.gov.tr/calendar
- Undergraduate and Graduate Programs – Türkiye Scholarships: https://www.turkiyeburslari.gov.tr/fulltimeprograms
- Partners – Stipendium Hungaricum: https://stipendiumhungaricum.hu/partners/
- Apply – Stipendium Hungaricum: https://stipendiumhungaricum.hu/apply/
- Stipendium Hungaricum – Semmelweis University: https://semmelweis.hu/mobilitas/en/stipendium-hungaricum/
- Hungarian Government Scholarships 2026 – Semnan University: https://english.semnan.ac.ir/News/Hungarian-Government-Scholarships-2026
- Research Training Program – Australian Government Department of Education: https://www.education.gov.au/research-block-grants/research-training-program
- PhD programmes – Study in Sweden: https://studyinsweden.se/plan-your-studies/degree-programmes/phd-programmes
- Chevening in Iran – Chevening: https://www.chevening.org/scholarship/iran/
- IELTS announcement – IDP Iran: https://ielts.idp.com/iran/about/ielts-announcement
- Iran testing update – ETS: https://www.ets.org/iran-testing-update.html