اشتباهات رایج رایتینگ: ۱۲ خطای فارسیزبانها در آیلتس و تافل
انتشار: ۱۴ دقیقه مطالعه
اشتباهات رایج رایتینگ فارسیزبانها بیشتر از ترجمهی ذهنی میآید: a/the، حروف اضافه، جملههای زنجیرهای با «و» و he/she. این ۱۲ خطا الگو دارند و با بازخوانی هدفمند کم میشوند.
خبر خوب همین «الگو داشتن» است. ما از یک زبان مادری میآییم و تقریباً همه یک دسته خطا را تکرار میکنیم؛ پس لازم نیست کل دستور زبان را از اول بخوانید. برای هر خطا یک جملهی غلط، شکل درست، دلیلش در فارسی و راه درمانش را آوردهایم. همهی جملههای انگلیسی این مقاله نمونهی ساختگیاند. اینها هم در رایتینگ آیلتس و تافل به کارتان میآیند و هم در انگیزهنامه و ایمیل به استاد.
داور دقیقاً چه چیزی را میسنجد؟
هدف «بیغلط نوشتن» نیست؛ هدف این است که خطاهایتان آنقدر کم و پراکنده باشند که خواننده را اذیت نکنند. معیارهای رسمی هم همین را میگویند.
آیلتس: دو معیار از چهار معیار مستقیماً به این خطاها مربوطاند
طبق صفحهی رسمی ielts.org، رایتینگ آیلتس آکادمیک ۶۰ دقیقه است: تسک ۱ دستکم ۱۵۰ کلمه در حدود ۲۰ دقیقه و تسک ۲ دستکم ۲۵۰ کلمه در حدود ۴۰ دقیقه. سهم تسک ۲ در نمرهی رایتینگ دو برابر تسک ۱ است. ممتحن چهار معیار را میسنجد: Task Achievement/Response، Coherence and Cohesion، Lexical Resource و Grammatical Range and Accuracy. همان صفحه میگوید جواب نباید به شکل یادداشت یا بولتپوینت باشد و سبک نوشته باید آکادمیک یا نیمهرسمی و خنثی باشد.
در جدول رسمی Band Descriptors (نسخهی بهروزشدهی مه ۲۰۲۳) این چند جمله برای ما مهماند:
Grammatical Range and Accuracy، باند ۵: خطاهای دستوری ممکن است زیاد باشند و برای خواننده دشواری ایجاد کنند و نقطهگذاری هم ممکن است ایراد داشته باشد.
همین معیار، باند ۶: خطای دستوری و نقطهگذاری هست، اما بهندرت مانع فهم میشود.
همین معیار، باند ۷: ساختارهای پیچیدهی متنوع، جملههای بیخطای فراوان و فقط چند خطای باقیمانده که مانع فهم نیستند.
همین معیار، باند ۸: خطاها گاهبهگاه و «غیرنظاممند» (non-systematic) هستند.
Lexical Resource، باند ۷: آگاهی از سبک و همآیی (collocation) دیده میشود، هرچند گاهی نابجاست؛ و فقط چند خطای املا یا ساخت واژه هست.
کلمهی کلیدی «نظاممند» است. یک غلط تایپی تصادفی شما را پایین نمیکشد، اما خطایی که در هر پاراگراف تکرار شود چرا. خطاهای ناشی از فارسی ذاتاً نظاممندند، چون هر بار از همان عادت ذهنی میآیند. برای همین ارزش دارد اول سراغ آنها بروید.
تافل جدید: دو تسک با روبریک ۰ تا ۵
طبق صفحهی رسمی ETS، بخش رایتینگ تافل iBT حالا سه نوع سؤال دارد: Build a Sentence، Write an Email و Write for an Academic Discussion. نمرهی هر بخش روی مقیاس ۱ تا ۶ گزارش میشود. در راهنمای رسمی نمرهدهی، دو تسک Email و Academic Discussion با مقیاس ۰ تا ۵ سنجیده میشوند. پاسخ نمرهی ۵ تقریباً هیچ خطای واژگانی یا دستوری ندارد، جز آنچه از یک نویسندهی توانا زیر فشار زمان انتظار میرود؛ مثل غلط تایپی رایج یا جابهجایی there و their. در نمرهی ۳ خطاهای محسوس دیده میشود و در نمرهی ۲ «انباشت خطا». در تسک Email، ادب و register هم جزو معیار است.
یک الگوی تکراری که در تجربهی ما دیدهایم: داوطلبهای ایرانی در رایتینگ معمولاً بیشتر از Task Response و انسجام نمره از دست میدهند تا از گرامر. پس این ۱۲ خطا را درمان کنید، اما حدود ۱۰ دقیقه برنامهریزی و فهم دقیق سؤال را فدایش نکنید. برنامهی کامل آمادگی را در برنامهی مطالعهی آیلتس برای نمرهی ۷ آوردهایم.
۱۲ خطای رایج و معیاری از آیلتس که بیشتر به آن آسیب میزنند (دستهبندی ما)
ویدیوی رسمی IDP هم توضیح میدهد معیار Grammatical Range and Accuracy چطور سنجیده میشود:
ویدیوی رسمی IDP: معیار Grammatical Range and Accuracy در رایتینگ آیلتس · IELTS by IDP تماشا در یوتیوب
۱۲ خطای رایج فارسیزبانها
۱. حرف تعریف a، an و the
غلط (نمونهی ساختگی): Internet has changed the education. Government should build a new schools.
درست: The internet has changed education. The government should build new schools.
چرا: فارسی برای نامعین «یک» و «ـی» دارد، اما معادلی برای the ندارد؛ پس ذهن ما قبل از اسم نمیپرسد «معین است یا نه؟».
درمان: قبل از هر اسم دو سؤال بپرسید: مفرد و قابل شمارش است؟ خواننده میداند دقیقاً کدام را میگویم؟ اسم مفرد قابل شمارش هیچوقت تنها نمیآید. وقتی کلی حرف میزنید (Education is…، Children need…) the لازم نیست. درخت تصمیم کامل این بخش را در درس a/an/the و حروف اضافه برای فارسیزبانها گذاشتهایم.
۲. اسمهای شمارشناپذیر
غلط (نمونهی ساختگی): Many researches show that students need more informations and advices.
درست: Many studies show that students need more information and advice.
چرا: در فارسی «تحقیقات»، «اطلاعات» و «توصیهها» جمع بسته میشوند، اما دیکشنری کمبریج research، information، advice و knowledge را شمارشناپذیر میداند: نه a میگیرند، نه s جمع.
درمان: یک فهرست شخصی از این اسمها بسازید (equipment، feedback و evidence را هم اضافه کنید). برای شمردن از a piece of advice یا two studies استفاده کنید و فعلشان را مفرد بیاورید: This information is useful.
۳. حروف اضافه
غلط (نمونهی ساختگی): The result depends to the weather. We discussed about this problem. She married with a doctor.
درست: The result depends on the weather. We discussed this problem. She married a doctor.
چرا: «بستگی دارد به»، «بحث کردن دربارهی» و «ازدواج کردن با» کلمهبهکلمه ترجمه شدهاند. یک حرف اضافهی فارسی به چند حرف اضافهی انگلیسی میرسد و برعکس.
درمان: فعل را با حرف اضافهاش یکجا حفظ کنید: depend on، focus on، consist of، interested in، responsible for. در دیکشنری جملههای مثال را ببینید، نه فقط معنی را.
۴. جملههای زنجیرهای و comma splice
غلط (نمونهی ساختگی): Technology is useful, it saves time and people can work from home and they have more free time.
درست: Technology is useful because it saves time. For example, people can work from home, so they have more free time.
چرا: در نثر فارسی جملههای بلند با «و» و ویرگول پشت هم میآیند و قاعدهی ویرگول آزادتر است. در انگلیسی دو جملهی کامل را نمیشود فقط با ویرگول به هم چسباند؛ به این خطا comma splice میگویند. نقطهگذاری صریحاً در معیار Grammatical Range and Accuracy آمده است.
درمان: هر جا دو فاعل و دو فعل کامل دارید، یا نقطه بگذارید، یا یک ربطدهندهی معنادار مثل because، although، which یا so. اگر جملهای بیش از دو and دارد، آن را بشکنید.
۵. مطابقت فاعل و فعل
غلط (نمونهی ساختگی): Everyone know that one of the main reasons are pollution. Technology help students.
درست: Everyone knows that one of the main reasons is pollution. Technology helps students.
چرا: در فارسی «همه میدانند» فعل جمع میگیرد، اما everyone در انگلیسی مفرد است. در فارسی فعل آخر جمله میآید و ما فعل را با نزدیکترین اسم (reasons) هماهنگ میکنیم، نه با فاعل اصلی (one).
درمان: در بازخوانی، برای هر فعل زمان حال فاعل اصلی را پیدا کنید. everyone، each و the number of مفرد میگیرند؛ a number of جمع.
۶. یکدستی زمان فعل
غلط (نمونهی ساختگی): I study English for three years. Last year the government increases taxes and people become angry.
درست: I have been studying English for three years. Last year the government increased taxes, and people became angry.
چرا: «سه سال است که انگلیسی میخوانم» در فارسی زمان حال است، اما در انگلیسی کاری که از گذشته شروع شده و ادامه دارد present perfect یا present perfect continuous میخواهد. روایت فارسی هم گاهی وسط داستان گذشته به زمان حال میپرد.
درمان: برای هر پاراگراف یک زمان پایه تعیین کنید و فقط با دلیل عوضش کنید. نمودار سالهای گذشته در تسک ۱ معمولاً گذشتهی ساده میخواهد و بحث کلی تسک ۲ معمولاً حال ساده.
۷. ترتیب کلمهها: قید، صفت و فاعل
غلط (نمونهی ساختگی): I very like this idea. Is important that students learn English. I like very much reading books.
درست: I really like this idea. It is important that students learn English. I enjoy reading books very much.
چرا: «خیلی دوست دارم» مستقیم به very like ترجمه میشود، در حالی که very فعل را توصیف نمیکند. فارسی فاعل را میاندازد («مهم است که…»)، اما جملهی انگلیسی بیفاعل نمیماند و it لازم دارد. قید هم در انگلیسی معمولاً بین فعل و مفعول نمینشیند.
درمان: جملهی خبریای که با Is یا Was شروع شده را چک کنید؛ احتمالاً It یا There جا افتاده. very را فقط کنار صفت و قید بگذارید.
۸. ترجمهی تحتاللفظی و همآییها
غلط (نمونهی ساختگی): In my idea, young people do many mistakes. Students can learn knowledge online. Yesterday we had a strong rain.
درست: In my view, young people make many mistakes. Students can gain knowledge online. Yesterday there was heavy rain.
چرا: «به نظر من»، «اشتباه کردن»، «دانش یاد گرفتن» و «باران شدید» کلمهبهکلمه ترجمه شدهاند. هر کلمه جداگانه درست است، اما این ترکیبها در انگلیسی طبیعی نیستند. این دقیقاً همان collocation است که در توصیف باند ۷ و ۸ معیار Lexical Resource آمده است.
درمان: کلمهها را تکی حفظ نکنید؛ ترکیب فعل و اسم را یادداشت کنید (make a mistake، gain experience، play a role). وقتی مطمئن نیستید، سادهترین ترکیبی را بنویسید که مطمئنید درست است.
۹. he و she: دردسر ضمیر «او»
غلط (نمونهی ساختگی): My sister is a nurse. He works in a large hospital. / A student should manage his time.
درست: My sister is a nurse. She works in a large hospital. / Students should manage their time.
چرا: «او» در فارسی جنسیت ندارد؛ در نوشتن سریع he و she جابهجا میشوند و برای آدم نامعین ناخودآگاه his میآید. ارجاع اشتباه، علاوه بر گرامر، به ارجاع و جایگزینی (reference and substitution) در معیار Coherence and Cohesion هم آسیب میزند.
درمان: در بازخوانی هر he، she، his و her را با اسمی که به آن برمیگردد چک کنید. برای حرف کلی، سادهترین راه جمع کردن فاعل است: Students… their.
۱۰. very و قیدهای تشدید
غلط (نمونهی ساختگی): Pollution is a very very big problem and it is so much important for all people.
درست: Air pollution is a serious problem, and it affects public health in many large cities.
چرا: «خیلی خیلی» و «بسیار بسیار» در فارسی برای تأکید طبیعیاند. در انگلیسی، very پشت سر هم نشانهی دامنهی محدود واژگان است؛ در توصیف باند ۵ معیار Lexical Resource از «سادهسازیها و تکرارهای فراوان» حرف زده شده است. «همهی مردم» و «همیشه» هم ادعا را بزرگتر از شواهد میکنند.
درمان: very + صفت را با یک صفت دقیق عوض کنید: very important ← essential یا crucial، very bad ← serious. برای ادعاهای کلی از many، often یا tend to استفاده کنید.
۱۱. لحن محاورهای (register)
غلط (نمونهی ساختگی): Nowadays kids don't wanna read books, they're always on their phones!
درست: Children today tend to spend more of their free time on mobile phones than on books.
چرا: بخش زیادی از انگلیسی ما از فیلم، سریال و چت آمده است. در فارسی فرق رسمی و محاوره بیشتر در شکل فعل است (میروم و میرم)، اما در انگلیسی در خود کلمههاست: kids، stuff، a lot of، get و شکلهای کوتاه مثل don't.
درمان: در رایتینگ آکادمیک شکل کامل فعل (do not) و کلمهی دقیق بهجای کلمهی کلی بنویسید و علامت تعجب نگذارید. در تسک Email تافل لحن به گیرنده بستگی دارد، اما همیشه باید مؤدبانه و مناسب موقعیت باشد. چیزهایی که زبان آکادمیک را از نوشتهی روزمره جدا میکند را در دورهی رایگان رایتینگ آکادمیک انگلیسی قدمبهقدم گفتهایم.
۱۲. املای کلمههای پرکاربرد
غلط (نمونهی ساختگی): The goverment should protect the enviroment, and it is neccessary to acheive this goal. Their are many reasons.
درست: The government should protect the environment, and it is necessary to achieve this goal. There are many reasons.
چرا: املای انگلیسی آوایی نیست. ما کلمه را همانطور که میشنویم مینویسیم، پس حرفهایی که تلفظ نمیشوند (n در government) جا میافتند و همآواها (there، their و they're) جابهجا میشوند. املا صریحاً در معیار Lexical Resource آمده است.
درمان: فهرستی از ۲۰ کلمهای که خودتان زیاد غلط مینویسید بسازید و هر کدام را چند بار تایپ کنید. املای بریتیش یا امریکن هر دو پذیرفتهاند؛ British Council میگوید هر دو در رایتینگ یکسان نمره میگیرند و قاعدهی طلایی یکدستی است. پس در یک متن هم colour و هم color ننویسید.
روش بازخوانی: پنج دور، هر دور یک شکار
در یک بار خواندن، چشم معنی را میخواند و خطا را نمیبیند. متن را چند دور بخوانید و هر دور فقط دنبال یک دسته خطا باشید:
دور فعلها: مطابقت فاعل و فعل و یکدستی زمان.
دور اسمها: a، an، the و اسمهای شمارشناپذیر.
دور مرز جملهها: comma splice، andهای پشت سر هم و جملهی بیفاعل.
دور کلمهها: حرف اضافه، همآیی، very و کلمههای محاورهای.
دور آخر: ضمیرها و املا.
بازخوانی در پنج دور؛ هر دور فقط یک دسته از خطاها
سر جلسه وقت پنج دور ندارید؛ این روش را در تمرین تکرار کنید و سر جلسه چند دقیقهی آخر را فقط به دو سه خطای پرتکرار «دفترچهی خطا»ی خودتان بدهید. دفترچهی خطا یعنی بعد از هر تصحیح، جملهی غلط، شکل درست و شمارهی خطا از همین فهرست را یادداشت کنید. بعد از چند رایتینگ میبینید خطاهایتان از دو سه دستهی ثابت میآیند.
ابزارهایی مثل Grammarly یا هوش مصنوعی در تمرین برای پیدا کردن این خطاها مفیدند، اما سر جلسهی آزمون نیستند. برای مدارک اپلای هم قوانین دانشگاه را ببینید؛ مرزهایش را در استفاده از هوش مصنوعی در مدارک اپلای گفتهایم. استادها غلطهای تکراری انگیزهنامه را هم میبینند؛ اشتباههای محتوایی آن را در اشتباهات رایج SOP آوردهایم.
سؤالهای رایج
کدام خطاها بیشتر نمرهی رایتینگ آیلتس را پایین میآورند؟
خطاهای تکراری و آنهایی که فهم را سخت میکنند. طبق Band Descriptors، در باند ۸ خطاها گاهبهگاه و غیرنظاممندند، اما در باند ۵ خطاهای زیاد برای خواننده دشواری ایجاد میکنند.
آیا یک غلط املایی نمره را کم میکند؟
یک غلط تصادفی معمولاً سرنوشتساز نیست و روبریک تافل هم در بالاترین نمره غلطهای رایج زیر فشار زمان را پذیرفته است. اما غلطهای پرتکرار در معیار Lexical Resource آیلتس دیده میشوند.
در آیلتس املای بریتیش بنویسم یا امریکن؟
هر دو پذیرفتهاند و طبق British Council یکسان نمره میگیرند. فقط در یک متن یکی را انتخاب کنید و یکدست بمانید.
رایتینگ تافل جدید چطور نمره میگیرد؟
بخش رایتینگ سه نوع سؤال دارد و نمرهی بخش روی مقیاس ۱ تا ۶ گزارش میشود. تسکهای Email و Academic Discussion طبق راهنمای رسمی ETS با روبریک ۰ تا ۵ سنجیده میشوند و دقت واژگان و دستور بخشی از آن است.
وضعیت برگزاری آیلتس و تافل برای ساکنان ایران چیست؟
این موضوع جدا از مهارت نوشتن است و ممکن است تغییر کند. آخرین وضعیت را در مقایسهی تافل، آیلتس و دولینگو بهروز نگه میداریم.
اگر میخواهید رایتینگ یا انگیزهنامهتان را با بازخورد فردی جلو ببرید، در دورههای مسیر مهاجرت این کار را قدمبهقدم انجام میدهیم. سؤالهای کوتاهتان را هم در کانال تلگرام مسیر مهاجرت بپرسید.