GRE و GMAT دو آزمونی هستند که خیلی‌ها یا بی‌دلیل از آن‌ها می‌ترسند یا بی‌دلیل نادیده‌شان می‌گیرند. واقعیت این است که برای بسیاری از برنامه‌های ارشد و دکترا در کانادا، اروپا و استرالیا هیچ‌کدام لازم نیست، اما برای بعضی برنامه‌ها، به‌خصوص در مدیریت و بیزینس، یکی از این دو آزمون شرط ورود است. گاهی هم آزمون اختیاری است، ولی یک نمره‌ی خوب می‌تواند ضعف معدل را جبران کند یا شانس فاند را بالا ببرد.
در این نوشته توضیح می‌دهیم هر آزمون در قالب فعلی‌اش چه شکلی دارد، کی ارزش وقت گذاشتن دارد و چطور برایش برنامه بریزیم. اطلاعات تا تاریخ ۳۰ مهر ۱۴۰۵ (۲۲ اکتبر ۲۰۲۶) از سایت‌های رسمی ETS و mba.com بررسی شده است.
پیش از هر چیز: وضعیت دسترسی برای ساکنان ایران
پس از تعلیق مجوز عمومی G توسط وزارت خزانه‌داری آمریکا در شهریور ۱۴۰۵، ETS برگزاری GRE را در ایران متوقف کرده است. به گفته‌ی ETS، ملیت ایرانی به‌تنهایی مانع آزمون دادن در خارج از ایران نیست، اما ثبت‌نام و پرداخت افرادی که به‌طور معمول ساکن ایران هستند، حتی برای مراکز خارج از کشور، پردازش نمی‌شود و نسخه‌ی خانگی هم برایشان در دسترس نیست.
GMAT هم وضعیت مشابهی دارد. طبق اطلاعیه‌ی mba.com، از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ (۸ سپتامبر ۲۰۲۶) امکان ثبت‌نام و برگزاری GMAT برای کسانی که محل اقامت اصلی‌شان ایران است وجود ندارد. داوطلبی که ساکن کشور دیگری است باید علاوه بر گذرنامه، مدرکی دال بر اقامت خارج از ایران همراه داشته باشد.
پس اگر در ایران زندگی می‌کنید، اولین قدم این است که ببینید برنامه‌های هدفتان واقعاً این آزمون را الزامی کرده‌اند یا نه. اگر الزامی است، از دانشگاه بپرسید با توجه به شرایط فعلی، معافیت یا جایگزینی در نظر گرفته است یا نه. خیلی از دانشگاه‌ها در چنین شرایطی راه‌حل موردی دارند، اما باید خودتان بپرسید.
GRE General در قالب فعلی
GRE از ۳۱ شهریور ۱۴۰۲ (۲۲ سپتامبر ۲۰۲۳) کوتاه‌تر شده است. اگر منابعتان از قبل از این تاریخ است، بدانید که دیگر دو رایتینگ و بخش‌های ۲۰سؤالی در کار نیست. ساختار فعلی این است:
- مدت کل: حدود ۱ ساعت و ۵۸ دقیقه.
- نگارش تحلیلی (Analytical Writing): یک تکلیف Analyze an Issue در ۳۰ دقیقه که همیشه اول آزمون می‌آید.
- استدلال کلامی (Verbal Reasoning): دو بخش؛ اولی ۱۲ سؤال در ۱۸ دقیقه و دومی ۱۵ سؤال در ۲۳ دقیقه.
- استدلال کمی (Quantitative Reasoning): دو بخش؛ اولی ۱۲ سؤال در ۲۱ دقیقه و دومی ۱۵ سؤال در ۲۶ دقیقه.
- تطبیقی بودن: سختی بخش دوم وربال و کوانت به عملکرد شما در بخش اول همان مهارت بستگی دارد.
نمره‌ها و اعتبار
- وربال و کوانت هرکدام از ۱۳۰ تا ۱۷۰ با گام یک‌نمره‌ای.
- رایتینگ از ۰ تا ۶ با گام نیم‌نمره.
- نمره‌های رسمی معمولاً ۸ تا ۱۰ روز بعد از آزمون اعلام می‌شوند.
- نمره‌ها تا ۵ سال بعد از تاریخ آزمون قابل ارسال‌اند.
- منفی ندارد؛ پس هیچ سؤالی را بی‌جواب نگذارید.
هزینه
طبق جدول ETS که از ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ (۱ اوت ۲۰۲۶) معتبر است، هزینه‌ی GRE General در بیشتر کشورها ۲۴۹ دلار است. هر گزارش نمره‌ی اضافه ۴۰ دلار و تغییر زمان آزمون ۵۵ دلار هزینه دارد. روز آزمون می‌توانید تا ۴ گیرنده را رایگان انتخاب کنید. یک توصیه‌ی قدیمی ما این است که این چهار گزارش رایگان را بی‌حساب مصرف نکنید؛ بعضی دانشگاه‌ها در مرحله‌ی اول به نمره‌ی خوداظهاری راضی‌اند و گزارش رسمی را فقط بعد از پذیرش می‌خواهند.
GRE Subject
GRE تخصصی امروز فقط در سه رشته برگزار می‌شود: ریاضی، فیزیک و روان‌شناسی. آزمون شیمی بعد از نوبت آوریل ۲۰۲۳ متوقف شد و آزمون‌های زیست‌شناسی و ادبیات انگلیسی هم دیگر برگزار نمی‌شوند. برای بیشتر برنامه‌ها این آزمون لازم نیست؛ فقط اگر برنامه‌ای صریحاً خواسته باشد، سراغش بروید.
GMAT در قالب فعلی
GMAT از اوایل ۲۰۲۴ فقط با قالب جدید، که پیش‌تر Focus Edition نامیده می‌شد، برگزار می‌شود:
- سه بخش: استدلال کمی (۲۱ سؤال)، استدلال کلامی (۲۳ سؤال) و Data Insights (۲۰ سؤال).
- هر بخش ۴۵ دقیقه؛ در مجموع ۲ ساعت و ۱۵ دقیقه، به‌اضافه‌ی یک استراحت اختیاری ۱۰ دقیقه‌ای.
- نمره‌ی کل از ۲۰۵ تا ۸۰۵ است و هر سه بخش وزن برابر دارند.
- Data Insights ترکیبی از تحلیل داده، جدول و نمودار است و برای بیزینس طراحی شده است.
اگر منابع قدیمی دارید، بدانید رایتینگ و بسیاری از سؤال‌های هندسه دیگر در GMAT نیستند و جدول‌های نمره‌ی ۲۰۰ تا ۸۰۰ قدیمی هم با مقیاس فعلی قابل مقایسه‌ی مستقیم نیستند.
کی لازم است؟
بر اساس تجربه‌ی ما و الزامات رایج برنامه‌ها:
- مدیریت، بیزینس و MBA: در خیلی از برنامه‌ها، به‌ویژه در کانادا، GMAT یا GRE الزامی یا بسیار توصیه‌شده است. در استرالیا و اروپا این الزام کمتر است و بیشتر در برنامه‌های رقابتی دیده می‌شود.
- مهندسی، علوم کامپیوتر و علوم پایه: در کانادا، اروپا و استرالیا GRE به‌ندرت الزامی است، اما در برنامه‌های رقابتی یا وقتی معدل پایین‌تری دارید، نمره‌ی خوب می‌تواند کمک کند.
- رشته‌های علوم انسانی: اگر GRE خواسته شود، نمره‌ی وربال و رایتینگ وزن بیشتری پیدا می‌کند.
- دکترا با فاند: در بعضی دانشکده‌ها GRE در رقابت برای بورسیه و دستیاری پژوهشی تأثیر دارد، حتی اگر شرط پذیرش نباشد.
یک قانون ساده: اگر برنامه‌ای نوشته است optional، از خودتان بپرسید نمره‌ای که می‌توانید بگیرید پرونده‌تان را قوی‌تر می‌کند یا نه. اگر پاسخ مثبت است و آزمون برایتان در دسترس است، ارزش فکر کردن دارد. اگر نه، وقتتان را روی چیزهایی مثل رزومه‌ی پژوهشی و انگیزه‌نامه بگذارید.
چه نمره‌ای خوب است؟
هیچ عدد جادویی وجود ندارد و هر برنامه سطح رقابت خودش را دارد. حداقل‌ها، و اگر منتشر شده باشد میانگین نمره‌ی پذیرفته‌شدگان، را از سایت خود برنامه دربیاورید. اما برای متقاضی بین‌المللی در رشته‌های فنی، الگویی که ما دیده‌ایم تقریباً این بوده است:
- کوانت: هرچه بالاتر بهتر؛ بالای ۱۶۰ معمولاً قابل‌قبول است و برای برنامه‌های رقابتی نزدیک به نمره‌ی کامل انتظار می‌رود.
- وربال: کمیته‌ها می‌دانند متقاضیان بین‌المللی در وربال کار سخت‌تری دارند. نمره‌ای معقول و نه لزوماً درخشان کافی است.
- رایتینگ: حداقل ۳ یا ۳٫۵ دغدغه‌ی کمیته را برطرف می‌کند.
چطور برنامه بریزیم؟
۱. اول وضعیت را روشن کنید
پیش از خرید کتاب، برای همه‌ی برنامه‌های هدفتان بنویسید که آزمون را الزامی، اختیاری یا بی‌اهمیت می‌دانند. اگر هیچ‌کدام الزامی نکرده‌اند و دسترسی‌تان هم محدود است، احتمالاً می‌توانید این آزمون را کنار بگذارید.
۲. یک آزمون آزمایشی رسمی بدهید
یک آزمون آزمایشی رایگان از سایت ETS (برای GRE) یا mba.com (برای GMAT) بدهید تا نقطه‌ی شروعتان روشن شود. فاصله‌ی این عدد با هدفتان تعیین می‌کند چقدر زمان لازم دارید.
۳. روی کوانت سرمایه‌گذاری کنید
محتوای کوانت GRE در حد ریاضی و آمار دبیرستان است: حساب، جبر، هندسه و تحلیل داده. مثلثات و حسابان در آن نیست. مشکل معمولاً دانش ریاضی نیست، بلکه سرعت، دقت و ترجمه‌ی مسئله‌های کلامی انگلیسی به معادله است. چند تکنیک از راهنمای رسمی ETS که در کلاس‌هایمان هم تأکید می‌کنیم:
- در سؤال‌های مقایسه‌ی کمی، گزینه‌ی «از اطلاعات داده‌شده قابل تعیین نیست» را فقط وقتی انتخاب کنید که واقعاً نمی‌شود دو مقدار را مقایسه کرد.
- محاسبه‌ی اضافه نکنید؛ فقط تا جایی ساده کنید که مقایسه ممکن شود.
- شکل‌های هندسی لزوماً با مقیاس رسم نشده‌اند. بر استدلال تکیه کنید، نه بر چشم.
- برای عبارت‌های جبری عدد بگذارید و صفر، عدد منفی، کسر و عددهای خیلی بزرگ و کوچک را امتحان کنید.
۴. وربال را هوشمندانه جلو ببرید
به‌جای ماه‌ها حفظ کردن فهرست لغت، روی درک مطلب و سؤال‌های Text Completion و Sentence Equivalence کار کنید. در این سؤال‌ها کلمه‌های ربط مثل although و moreover کلید فهم جمله‌اند. در Sentence Equivalence هم فقط دنبال دو مترادف نگردید؛ دو گزینه‌ای را انتخاب کنید که هر دو جمله‌ای منطقی و هم‌معنا می‌سازند. خواندن مقاله‌های جدی از نشریه‌هایی مثل The Economist یا Scientific American هم کمک می‌کند ذهن به نثر سطح GRE عادت کند.
۵. رایتینگ را با قالب تمرین کنید
یک ساختار ساده برای مقاله‌ی Issue داشته باشید: موضع روشن، دو یا سه دلیل با مثال و یک پاراگراف که دیدگاه مخالف را بررسی کند. چند مقاله را زمان‌دار بنویسید و با نمونه‌های رسمی ETS مقایسه کنید. هرگز از متن آماده یا مقاله‌ی دیگران استفاده نکنید؛ سامانه‌ها شباهت متن را تشخیص می‌دهند و نمره ممکن است لغو شود.
۶. زمان‌بندی کلی
برای بیشتر کسانی که پایه‌ی ریاضی خوبی دارند، دو تا سه ماه مطالعه‌ی منظم کافی است. برنامه را بر اساس تعداد سؤال و بخش حل‌شده بنویسید، نه ساعت. آزمون را طوری تنظیم کنید که حداقل دو ماه تا اولین ددلاین فاصله داشته باشید تا هم برای نمره‌ی رسمی و هم برای یک بار آزمون دوباره جا بماند. اگر برای آزمون باید سفر کنید، زمان گرفتن نوبت و ویزا را هم اضافه کنید.
۷. منابع
اولویت را به منابع رسمی بدهید: راهنمای رسمی ETS، آزمون‌های آزمایشی POWERPREP و برای GMAT، راهنماهای رسمی و آزمون‌های آزمایشی mba.com. منابع آموزشی دیگر برای تمرین بیشتر مفیدند، اما پیش از خرید مطمئن شوید برای قالب جدید به‌روز شده‌اند.
اگر آمریکا در فهرست مقصدهایتان است، این را هم در نظر داشته باشید که از ۱۱ دی ۱۴۰۴ (۱ ژانویه‌ی ۲۰۲۶) و بر اساس اعلامیه‌ی ریاست‌جمهوری شماره‌ی ۱۰۹۹۸، صدور ویزای آمریکا، از جمله ویزاهای دانشجویی F و J، برای دارندگان گذرنامه‌ی ایرانی متوقف است؛ این اعلامیه در واقع ادامه‌ی تعلیقی است که از خرداد ۱۴۰۴ برقرار بود. مهم‌ترین استثنا برای دانشجوها افراد دوتابعیتی هستند که با گذرنامه‌ی کشوری غیرمشمول اقدام می‌کنند.
اگر می‌خواهید بدانید GRE یا GMAT برای لیست دانشگاه‌های شما ارزش وقت گذاشتن دارد یا نه، در دوره‌های مسیر مهاجرت این تصمیم را با هم می‌گیریم. خبرهای تازه درباره‌ی دسترسی به آزمون‌ها را هم در کانال تلگرام مسیر مهاجرت منتشر می‌کنیم.
منابع
- ساختار آزمون GRE General در سایت ETS: https://www.ets.org/gre/test-takers/general-test/prepare/test-structure.html
- دریافت نمره‌های GRE: https://www.ets.org/gre/test-takers/general-test/scores/get-scores.html
- ارسال نمره‌های GRE: https://www.ets.org/gre/test-takers/general-test/scores/send-scores.html
- هزینه‌های GRE: https://www.ets.org/gre/test-takers/general-test/register/fees.html
- تغییرات آزمون‌های GRE Subject: https://www.ets.org/gre/score-users/subject-test-changes.html
- اطلاعیه‌ی ETS درباره‌ی آزمون در ایران: https://www.ets.org/iran-testing-update.html
- ساختار آزمون GMAT در mba.com: https://www.mba.com/exams/gmat-exam/about/exam-structure
- نمره‌ی GMAT در mba.com: https://www.mba.com/exams/gmat-exam/scores/understanding-your-score
- سیاست GMAT برای ساکنان ایران: https://support.mba.com/hc/en-us/articles/55426584582555-GMAT-and-EA-Update-to-Testing-Policy-for-Candidates-whose-Primary-Residence-is-Iran
- متن اطلاعیه‌ی OFAC درباره‌ی تعلیق مجوز عمومی G (بازنشر در ایران‌واچ): https://www.iranwatch.org/node/14203
- متن اعلامیه‌ی ریاست‌جمهوری ۱۰۹۹۸ در فدرال رجیستر آمریکا: https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2025-12-19/pdf/2025-23570.pdf
- اطلاعیه‌ی دانشگاه واشنگتن درباره‌ی محدودیت‌های ورود به آمریکا: https://iss.washington.edu/presidential-proclamation-expanding-u-s-entry-restrictions/