نامه‌ی اداری و پیام به دوست
فرض کن باید دو پیام بنویسی. یکی به دوستت: «فردا نمیام، یه کاری برام پیش اومده.» یکی به اداره‌ی آموزش دانشگاه: «به اطلاع می‌رساند این‌جانب به دلیل مشکل خانوادگی در جلسه‌ی فردا حاضر نخواهم بود.» خبر هر دو یکی است. فقط لباسش فرق دارد.
هیچ‌کس به تو یاد نداده کدام را کجا بنویسی، ولی بدون فکر کردن درست انتخاب می‌کنی. اگر جایشان را عوض کنی، دوستت فکر می‌کند ناراحتی و کارمند آموزش فکر می‌کند جدی نیستی.
انگلیسی هم دقیقاً همین را دارد. به این «لباس زبان» که با موقعیت عوض می‌شود register می‌گویند. مشکل این‌جاست که در زبان دوم، این حس خودکار هنوز ساخته نشده. برای همین خیلی از ما در مقاله‌ی انگلیسی، بی‌آن‌که بدانیم، یا با لباس خانه جلوی داور ظاهر می‌شویم یا با لباس عروسی.
زبان آکادمیک یعنی چه؟
زبان آکادمیک یعنی زبانی که برای خواننده‌ی متخصص و ناآشنا نوشته شده. این خواننده تو را نمی‌شناسد، نمی‌تواند وسط متن از تو سؤال کند و قرار است به حرفت اعتماد کند. پس هر کلمه باید یک معنی روشن داشته باشد.
یک سوءتفاهم رایج این است که آکادمیک یعنی کلمه‌های سخت و جمله‌های بلند. این‌طور نیست. بهترین نثر علمی معمولاً ساده است؛ فقط دقیق، رسمی و بی‌طرف است. این جدول ویژگی‌های اصلی را کنار هم می‌گذارد:
| ویژگی | یعنی چه؟ | نمونه |
|---|---|---|
| رسمی | بدون شکل کوتاه‌شده‌ی فعل، بدون اصطلاح عامیانه | do not به جای don't |
| دقیق | عدد، واحد و اسم مشخص به جای کلمه‌ی کلی | rose by 12% به جای went up a lot |
| بی‌طرف | حرف بر پایه‌ی شواهد، نه هیجان و احساس | effective به جای amazing |
| فشرده | هر کلمه باری می‌برد؛ مقدمه‌چینی و تکرار نیست | because به جای due to the fact that |
| محتاط | ادعا به اندازه‌ی شواهد | suggests به جای proves |
ویژگی آخر، یعنی احتیاط علمی، آن‌قدر مهم است که یک مبحث کامل از همین درس مال آن است. این‌جا روی چهار ویژگی اول تمرکز می‌کنیم.
ببینش: طیف رسمی بودن
از محاوره به آکادمیک: کلمه‌ها
شکل کوتاه فعل‌ها
در متن آکادمیک شکل‌های کوتاه‌شده مثل don't، isn't، it's و we've را معمولاً کامل می‌نویسند: do not، is not، it is، we have. این ساده‌ترین قاعده‌ی این مبحث است و با یک جست‌وجوی علامت آپوستروف در فایل، در دو دقیقه انجام می‌شود.
فقط حواست باشد آپوستروف مالکیت (the model's accuracy) کوتاه‌شده نیست و ایرادی ندارد، هرچند بعضی نویسنده‌ها برای اشیا the accuracy of the model را ترجیح می‌دهند.
فعل‌های دوکلمه‌ای
انگلیسی محاوره‌ای پر از فعل‌هایی است که از یک فعل ساده و یک حرف اضافه ساخته شده‌اند: find out، look into، go up. به این‌ها phrasal verb می‌گویند. وقتی یک فعل تک‌کلمه‌ای دقیق‌تر وجود دارد، در مقاله معمولاً همان را انتخاب کن:
- find out ← determine، identify
- look into ← investigate، examine
- go up / go down ← increase / decrease، rise / fall
- come up with ← develop، propose
- get rid of ← remove، eliminate
ولی این قانون مطلق نیست. بعضی فعل‌های دوکلمه‌ای در نوشته‌ی علمی کاملاً رایج و طبیعی‌اند: carry out، consist of، focus on، rely on، account for. معیار این است: اگر یک فعل تک‌کلمه‌ای دقیق‌تر هست، آن را بردار؛ اگر نیست، نگران نباش.
کلمه‌های کلی و مبهم
کلمه‌هایی مثل thing، stuff، get، big، good، a lot of، really و pretty (به معنی «نسبتاً») در گفت‌وگو کار می‌کنند، چون شنونده می‌تواند بپرسد «یعنی چه؟». در مقاله کسی نیست که بپرسد. پس به جای thing بگو دقیقاً چه چیزی: factor، variable، component. به جای good بگو از چه نظر خوب: accurate، reliable، efficient.
خطاب مستقیم و لحن گفت‌وگو
در مقاله معمولاً خواننده را با you خطاب نمی‌کنند. علامت تعجب، سؤال‌های پشت سر هم برای هیجان دادن و جمله‌هایی که با So, شروع می‌شوند هم حالت گفت‌وگو دارند. البته استفاده از we برای نویسندگان مقاله در بسیاری از رشته‌ها امروز کاملاً عادی است؛ درباره‌ی این‌که کجا we بنویسی و کجا مجهول، در مبحث زمان فعل و معلوم و مجهول مفصل حرف می‌زنیم.
قبل و بعد: هفت ویرایش کوچک
همه‌ی جمله‌های این جدول ساختگی‌اند. به ستون آخر دقت کن؛ تقریباً همه‌ی ویرایش‌ها یکی از چهار قاعده‌ی بالا هستند.
| ضعیف | بهتر | چرا |
|---|---|---|
| We didn't find any big differences between the groups. | We found no statistically significant difference between the two groups. | شکل کوتاه، big مبهم |
| The researchers looked into how sleep affects memory. | The researchers investigated how sleep affects memory. | فعل تک‌کلمه‌ای دقیق‌تر |
| Rents went up a lot in 2022. | Average rents rose by 40% in 2022. | عدد به جای a lot |
| A lot of studies have shown that this method is really good. | Several studies have reported that this method improves detection accuracy [3–5]. | کلی‌گویی، ادعای بی‌منبع |
| You can see in Figure 2 that the error drops. | Figure 2 shows that the error decreases as the sample size increases. | خطاب مستقیم؛ مبهم (کاهش نسبت به چه؟) |
| So, we came up with a new model. | We therefore developed a new model. | شروع محاوره‌ای، فعل دوکلمه‌ای |
| The sensor measures temperature, humidity, etc. | The sensor measures temperature, humidity and air pressure. | فهرست کامل به جای etc. |
جمله‌ها و عددهای این جدول ساختگی‌اند و فقط برای نشان دادن ویرایش آمده‌اند.
یک نکته درباره‌ی ردیف اول: significant در خیلی از رشته‌ها معنای آماری دارد. اگر آزمون آماری انجام نداده‌ای، این کلمه را برای «مهم» یا «زیاد» به کار نبر؛ از substantial یا considerable استفاده کن یا بهتر از آن، خود عدد را بگو.
دقت: کلمه‌ای که فقط یک معنی دارد
رسمی بودن نیمی از ماجراست. نیمه‌ی مهم‌تر دقت است. جمله‌ی رسمی ولی مبهم هنوز جمله‌ی ضعیفی است. این دو جمله را مقایسه کن:
The new treatment produced considerably better outcomes.
Patients who received the new treatment were discharged, on average, two days earlier than patients who received standard care.
جمله‌ی اول کاملاً رسمی است، ولی خواننده نمی‌داند «بهتر» یعنی چه: زودتر خوب شدند؟ عارضه‌ی کمتری داشتند؟ چقدر؟ جمله‌ی دوم جواب همه‌ی این سؤال‌ها را می‌دهد. (این مثال هم ساختگی است.)
چند عادت برای دقیق‌تر نوشتن:
- عدد و واحد بده. «دمای بالا» برای خواننده‌ی دیگری شاید ۴۰ درجه باشد و برای تو ۸۰۰ درجه.
- زمان را مشخص کن. recently و nowadays ده سال دیگر معنایی ندارند. since 2020 یا between 2015 and 2024 همیشه معنی دارد.
- «این» را تنها نگذار. اگر جمله با This shows… شروع شود، معلوم نیست «این» به کدام چیز اشاره دارد. در مبحث پیوستگی یاد می‌گیری بعد از this یک اسم بگذاری.
- فعل گزارش را با دقت انتخاب کن. show، suggest، claim و prove چهار مترادف نیستند؛ هر کدام بار متفاوتی دارد، از اطمینان کامل تا فاصله گرفتن از حرف کسی دیگر.
رسمی یعنی پرطمطراق نیست
وقتی کسی تازه می‌فهمد زبانش زیادی خودمانی است، گاهی به طرف دیگر طیف پرت می‌شود. جمله‌هایش پر می‌شود از utilize، ascertain، in the event that و with regard to. نتیجه متنی است که سنگین است، ولی دقیق‌تر نیست.
We utilized a novel methodology in order to ascertain the magnitude of the aforementioned effect.
این جمله فقط می‌خواهد بگوید:
We used a new method to estimate the size of this effect.
نسخه‌ی دوم کوتاه‌تر است و همان‌قدر رسمی. یک نکته‌ی دیگر: methodology در اصل یعنی «مطالعه‌ی روش‌ها» یا چارچوب کلی روش، و برای یک روش مشخص، method درست‌تر است.
خطر بزرگ این‌جا کلمه‌هایی است که از فرهنگ مترادف یا ابزار بازنویسی برداشته‌ای. مترادف‌ها در انگلیسی تقریباً هیچ‌وقت دقیقاً هم‌معنا نیستند و هر کدام با کلمه‌های خاصی جفت می‌شوند. اگر کلمه‌ای را قبلاً در مقاله‌های رشته‌ات ندیده‌ای، قبل از استفاده چند مثال واقعی از آن پیدا کن.
دام‌های مخصوص فارسی‌زبان‌ها
بعضی مشکل‌های لحن در نوشته‌ی انگلیسی ما ایرانی‌ها مشترک است، چون از عادت‌های نثر فارسی می‌آید. شناختنشان نیمی از درمان است.
زنجیره‌ی «که»
در فارسی جمله‌ای که با «که… که… که…» چند خط ادامه پیدا کند عجیب نیست. وقتی همین جمله به انگلیسی ترجمه شود، تبدیل می‌شود به زنجیره‌ای از which، that و who که خواننده در آن گم می‌شود:
In this study, which aims to investigate the effect of temperature on battery life, which is an important issue that has attracted much attention, we used a model that was proposed by Smith, who is a well-known researcher in this field.
راه درمان این است که جمله را در هر which یا who بشکنی و فقط اطلاعات لازم را نگه داری:
This study investigates how temperature affects battery life. We used the model proposed by Smith (2019).
«محقق شناخته‌شده‌ای است» حذف شد، چون اعتبار مدل را ارجاع نشان می‌دهد، نه تعریف از نویسنده‌اش. «موضوع مهمی است» هم اگر لازم است، باید با دلیل و منبع جمله‌ی خودش را داشته باشد. (نام و سال در این مثال ساختگی‌اند.)
مقدمه‌ی ادبی
نثر رسمی فارسی گاهی با جمله‌هایی شروع می‌شود مثل «اهمیت آب بر کسی پوشیده نیست» یا «از دیرباز بشر به دنبال…». ترجمه‌ی این‌ها (The importance of water is not hidden from anyone، Since ancient times, humans have…) در مقاله‌ی انگلیسی چیزی به خواننده نمی‌دهد. مستقیم از مسئله‌ی مشخص خودت شروع کن.
تأکید زیاد
«بسیار»، «کاملاً» و «بی‌شک» در نثر فارسی رایج‌اند. معادل‌هایشان (very، completely، undoubtedly، extremely) در مقاله‌ی انگلیسی بیشتر حالت تبلیغ پیدا می‌کنند. به جای تأکید، شاهد بیاور: عدد، مقایسه، ارجاع.
ترجمه‌ی کلمه‌به‌کلمه
«با توجه به» را گاهی with attention to ترجمه می‌کنیم که در انگلیسی به این معنی به کار نمی‌رود؛ بسته به جمله given، considering یا because درست است. «در این راستا» هم اغلب in this regard می‌شود و جمله‌به‌جمله تکرار می‌شود، در حالی که بیشتر وقت‌ها می‌شود حذفش کرد.
یک پاراگراف پروپوزال، چهار ویرایش
فرض کن داری برای اپلای دکترا ریسرچ پروپوزال می‌نویسی. پیش‌نویس اولت این است:
Nowadays, the importance of water is not hidden from anyone. In this project, which I'm going to do in my PhD, I want to look into the reasons that farmers in dry regions, who are facing a lot of problems, don't use drip irrigation, which is a really good way to save water.
جمله‌ی اول را حذف کن. خواننده‌ی پروپوزال می‌داند آب مهم است؛ می‌خواهد بداند مسئله‌ی مشخص تو چیست.
I'm going to و don't کامل یا عوض می‌شوند و look into می‌شود investigate.
a lot of problems و a really good way هیچ اطلاعاتی نمی‌دهند. بگو دقیقاً کدام مشکل‌ها را بررسی می‌کنی و آبیاری قطره‌ای از چه نظر خوب است.
سه which و who را باز کن و هر ایده را در جمله‌ی خودش بگذار: زمینه، سؤال، جزئیات.
نسخه‌ی ویرایش‌شده:
Drip irrigation can substantially reduce agricultural water use, yet many farmers in arid regions still rely on flood irrigation. The proposed PhD project will investigate why adoption of drip irrigation remains low among farmers in arid regions of Iran. In particular, it will examine three possible barriers: installation cost, access to technical training and farm size.
این پاراگراف یک نمونه‌ی ساختگی برای تمرین ویرایش است و ادعای «پایین بودن پذیرش» فقط فرض همین مثال است. در پروپوزال واقعی چنین جمله‌ای به منبع نیاز دارد.
ببین چه چیزهایی عوض نشد: جمله‌ها هنوز کوتاه و ساده‌اند و هیچ کلمه‌ی عجیبی اضافه نشده. فقط ابهام و محاوره رفته و سؤال پژوهش روشن شده. در پروپوزال شخصی، نوشتن I will investigate هم معمولاً پذیرفتنی است؛ چیزی که لحن را خراب می‌کرد I'm going to بود، نه خود I.
ببینش ویدیو
این ویدیو از کتابخانه‌ی دانشگاه نیوکاسل انگلستان، زبان و سبک نوشته‌ی دانشگاهی را مرور می‌کند. اگر لازم شد، زیرنویس خودکار یوتیوب را روشن کن.
نگاه یک پژوهشگر باتجربه
- گوشَت را با مقاله‌های رشته‌ی خودت تنظیم کن. لحن آکادمیک در همه‌ی رشته‌ها یکی نیست. مثلاً در علوم انسانی I رایج‌تر از مهندسی است. سه مقاله‌ی تازه از مجله‌ی هدفت بخوان و ببین نویسنده‌ها چطور حرف می‌زنند.
- دفترچه‌ی الگو داشته باش، نه دفترچه‌ی جمله. وقتی در مقاله‌ای یک الگوی کاربردی دیدی (مثلاً شکلی برای معرفی هدف پژوهش)، ساختارش را یادداشت کن، نه خود جمله را. سایت Academic Phrasebank دانشگاه منچستر دقیقاً برای همین ساخته شده.
- با یک جست‌وجو شروع کن. قبل از هر ارسال، در فایلت دنبال این‌ها بگرد: آپوستروف، thing، get، a lot، very، really، etc. و which. ده دقیقه وقت می‌گیرد و نیمی از مشکل‌های لحن را پیدا می‌کند.
- از ابزار نخواه متنت را «آکادمیک‌تر» کند. ابزارهای بازنویسی و هوش مصنوعی وقتی این را بخواهی، معمولاً متن را پرطمطراق می‌کنند و گاهی معنی را هم عوض می‌کنند. هر پیشنهاد را خودت بسنج و اگر دانشگاه یا مجله درباره‌ی استفاده از هوش مصنوعی قانونی دارد، طبق همان عمل کن و استفاده‌ات را اعلام کن.
اشتباه‌های رایج
- یکی دانستن آکادمیک و سخت: کلمه‌ی بلندتر و جمله‌ی پیچیده‌تر متن را علمی‌تر نمی‌کند؛ فقط خواندنش را سخت‌تر می‌کند.
- مترادف از فرهنگ لغت: کلمه‌ای که در مقاله‌های رشته‌ات ندیده‌ای، احتمالاً معنی یا کاربرد دیگری دارد.
- significant به معنی «زیاد»: در متن کمّی، این کلمه را برای نتیجه‌ی آزمون آماری نگه دار.
- شروع ادبی: «از دیرباز» و «بر کسی پوشیده نیست» در مقاله‌ی انگلیسی جایی ندارند.
- جمله‌های زنجیره‌ای: اگر جمله‌ات سه بار which یا that دارد، احتمالاً باید چند تکه شود.
- حذف بی‌حساب همه‌ی فعل‌های دوکلمه‌ای: consist of و carry out کاملاً آکادمیک‌اند؛ فقط آن‌هایی را عوض کن که معادل دقیق‌تری دارند.
چیزهایی که باید یادت بماند
- زبان آکادمیک یعنی رسمی، دقیق، بی‌طرف و فشرده؛ نه سخت و پرطمطراق.
- شکل‌های کوتاه فعل را کامل بنویس و به جای فعل دوکلمه‌ای محاوره‌ای، فعل دقیق تک‌کلمه‌ای بگذار.
- کلمه‌های کلی مثل thing، good و a lot را با اسم مشخص و عدد عوض کن.
- هدف وسط طیف است: نه محاوره‌ای، نه ادایی.
- زنجیره‌ی «که»، مقدمه‌ی ادبی و تأکید زیاد سه عادت فارسی‌اند که باید در انگلیسی کنارشان بگذاری.
این مبحث کجای نقشه است؟
این اولین مبحث درس «رایتینگ آکادمیک انگلیسی» است و پایه‌ی بقیه است: این‌جا لحن تک‌تک کلمه‌ها و جمله‌ها را درست کردی. مبحث بعدی، «پاراگراف: جمله‌ی موضوعی، پشتیبان و جمع‌بندی»، یک قدم بزرگ‌تر برمی‌دارد و نشان می‌دهد این جمله‌ها را چطور در یک پاراگراف منظم کنار هم بچینی. بعد از آن، مبحث «پیوستگی: ربط دادن جمله‌ها و پاراگراف‌ها» یاد می‌دهد جمله‌ها و پاراگراف‌ها را به هم وصل کنی، و مبحث «احتیاط علمی: ادعا به اندازه‌ی شواهد» سراغ ویژگی پنجم همین جدول می‌رود.
تمرین
اول خودت جواب بده، بعد جواب را باز کن.
تمرین ۱. این چهار جمله را آکادمیک کن:
- We didn't look into the effect of age.
- The number of users went up a lot after the update.
- They came up with a pretty good way to get rid of noise.
- You can see that the model doesn't work well for small images.
نمایش جواب
جواب‌های ممکن: ۱. We did not examine the effect of age. ۲. The number of users increased by 25% after the update. (عدد را از داده‌ی خودت بگذار.) ۳. They developed an effective method for removing noise. ۴. The model performs poorly on small images. یا دقیق‌تر: The model's accuracy falls to 61% on images smaller than 64 × 64 pixels. عددهای جواب ساختگی‌اند.
تمرین ۲. این جمله رسمی است. پس چه اشکالی دارد؟ The utilization of this methodology facilitated the ascertainment of the optimal parameters.
نمایش جواب
زیادی پرطمطراق است: سه اسم سنگین (utilization، methodology، ascertainment) و یک فعل کم‌معنا (facilitated) برای یک ایده‌ی ساده. فاعل واقعی (پژوهشگر) هم پنهان شده. یک نسخه‌ی بهتر: Using this method, we identified the optimal parameters. یا This method allowed us to identify the optimal parameters.
تمرین ۳. این جمله را به دو یا سه جمله‌ی کوتاه بشکن و هر چیز غیرضروری را حذف کن: The questionnaire, which was designed by the authors, who have many years of experience in this area, was sent to 300 teachers, who were selected randomly from schools that are located in Tehran.
نمایش جواب
یک جواب خوب: We designed a questionnaire and sent it to 300 randomly selected teachers at schools in Tehran. «سال‌ها تجربه‌ی نویسندگان» حذف شد، چون چیزی را درباره‌ی پرسش‌نامه ثابت نمی‌کند. اگر روایی پرسش‌نامه مهم است، جمله‌ی جداگانه‌ای بنویس که بگوید چطور آن را آزموده‌ای: We piloted the questionnaire with 20 teachers before the main survey. (عددها ساختگی‌اند.)